Günlükten Sonra Hayat: Bir Asker Günlüğünün Biyografiyle İlişkisi

Özet

Bu makale, Cihan Harbi’nde telgrafçı, Mütareke zamanı İstanbul Muhafızlığı’nda yazıcı olarak görev yapmış Bursalı bir askerin 1916 ila 1922 arasında tuttuğu günlük üzerinden otobiyografik malzemenin biyografiyle ilişkisini irdelemektedir. Günlük özetlenirken yazarın cephe serencamında Der’a istasyonunda yaşadıkları aktarıldıktan sonra Filistin ricatine ağırlık verilmiştir. Mütareke İstanbulu’nda ise özel hayatı ve dindarlaşma süreci öne çıkarılmış, yazarın hastalık ve tedavi süreçleri anlatılmıştır. Savaş travmasının sonraki hayata yansıması, Travma Sonrası Stres Bozukluğu adı altında tıp ve psikoloji sahalarında çokça işlenen bir konudur. Günlükte savaş travmasının izleri İstanbul hayatında nükseden çeşitli hastalıklar üzerinden izlenebilmektedir. Bu minvalde özetlendikten sonra günlüğün bir kaynak olarak değeri ve önemine değinilmiş, bu değer ve önemin ne durumda değişebileceği gösterilmiştir. Anonim bir günlüğün sahibi öğrenildiğinde onun alımlanışının nasıl değiştiği meselesine yoğunlaşılmıştır. Günlük sahibi bilinirse günlük bittikten yıllar sonra savaş travmasının etkileri başka kayıtlardan izlenebilir. Böylece kişi hakkında daha bütünlüklü bir portre inşa edilebilir. Dahası gençlikte tutulan günlükler biyografilerde kaynak yetersizliğinden ihmal edilen erken yaşların aydınlatılması açısından önemlidir. Son olarak günlük tutmaya neden başlandığı ve son verildiği, askerlik tecrübesinin savaş sonrasında günlük sahibini nasıl etkilediği gibi sorular çerçevesinde günlük, hayat ve biyografi sacayağının bazı meseleleri tartışılmıştır.