Keşmir ve Ladakh Üzerinden Taklamakan Çölü’ne: Alman Orta Asya Keşif Seferi ve Doğu Türkistan Kaynakçası (1927-1928)

Özet

On dokuzuncu yüzyıl Avrupalı bilim insanları için bir araştırma seferi yüzyılıdır. Bu seferler Avrupa dışında bilinmeyen ülkelere yönelik olmuş ve genelde Orta Asya, özelde de Doğu Türkistan bu seyahatlerin önemli bir parçasını teşkil etmişlerdir. Bilhassa İngiliz ve Alman jeologlar, coğrafyacılar ve arkeologlar bahse konu toprakların dağlarını, yaylalarını, nehir ve göllerini önemli bir araştırma alanı olarak kabul etmiş ve birbirlerini araştırmalarında yönlendirmişlerdir. Bu seferler hem bilim cemiyetleri hem de hükümetler ve yerel yönetimler tarafından maddî olarak desteklenmiştir. Bu sebeple sadece bilimsel bir araştırma çerçevesinde görülmemiş, kamuoyunun merakını gidermek amacıyla seyahatname türünde yayınlar da yapılmıştır. Bölgeye yönelik yapılan bu keşif seferlerine ilişkin hem kendi araştırma sonuçları hem de daha sonra bunlar üzerinde yapılan incelemeler mevcuttur. Bunların çok büyük bir kısmı ilgili bilim insanlarının kendi ülkelerinin dilinde Almanca ve İngilizcedir. Bu makalede, Emil Trinkler yönetiminde yapılan Alman Orta Asya Keşif Seferi (Deutsche Zentralasien-Expedition) ele alınacaktır. Bu sefer, kendisinden önce yapılmış olanların bir devamı niteliğindedir. Keşif seferi ekibinin diğer katılımcıları Alman Jeolog Helmut de Terra ve İsviçreli ticaret erbabı ve Fotoğrafçı Walter Bosshard’dir. Makalede, sefere ilişkin Bern’de bulunan İsviçre Federal Arşivi evrakları ışığında, hem sefer katılımcılarının kendi yayınları hem de bunlar üzerine yazılmış yayınlar değerlendirilecektir