ANAYASA MAHKEMESİ UYGULAMASINDA MASUMİYET KARİNESİ

Özet

Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin adil yargılanma hakkınauygun yol ve yöntemlerle bulunmasıdır. Bu bağlamda, adli makamlarceza yargılamasında maddi gerçeği araştırırken adil yargılanma hakkınınsanıklara tanıdığı güvencelerle sınırlandırılmaktadır. Bu güvencelerdenbiri de masumiyet karinesidir. Temel insan hakları arasında gösterilen veadil yargılanma hakkının özünü oluşturan masumiyet karinesi, birçokuluslararası belgede düzenlenmiştir.Bu karine, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adilyargılanma hakkının bir unsuru olmakla beraber suçluluğu hükmen sabitoluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağına dair Anayasa’nın 38.maddesinin dördüncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir.Masumiyet karinesi, sadece hâkim veya mahkeme kararlarıyla değil,kamu gücü kullanan diğer yetkililer/kurumlar tarafından da ihlal edilebilir.Öte yandan, devlet görevlilerinin açıklamaları veya kışkırtmalarınadayanan basın ve yayın organlarındaki yazılar veya bazı küçük düşürücüifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir.Bu makalede, masumiyet karinesi Anayasa Mahkemesi içtihatlarıışığında ele alınıp incelenecektir.Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin adil yargılanma hakkınauygun yol ve yöntemlerle bulunmasıdır. Bu bağlamda, adli makamlarceza yargılamasında maddi gerçeği araştırırken adil yargılanma hakkınınsanıklara tanıdığı güvencelerle sınırlandırılmaktadır. Bu güvencelerdenbiri de masumiyet karinesidir. Temel insan hakları arasında gösterilen veadil yargılanma hakkının özünü oluşturan masumiyet karinesi, birçokuluslararası belgede düzenlenmiştir.Bu karine, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adilyargılanma hakkının bir unsuru olmakla beraber suçluluğu hükmen sabitoluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağına dair Anayasa’nın 38.maddesinin dördüncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir.Masumiyet karinesi, sadece hâkim veya mahkeme kararlarıyla değil,kamu gücü kullanan diğer yetkililer/kurumlar tarafından da ihlal edilebilir.Öte yandan, devlet görevlilerinin açıklamaları veya kışkırtmalarınadayanan basın ve yayın organlarındaki yazılar veya bazı küçük düşürücüifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir.Bu makalede, masumiyet karinesi Anayasa Mahkemesi içtihatlarıışığında ele alınıp incelenecektir.