The Priority of Thought (Nazar) in Acquiring Religious-Itikādī Knowledge According to Ibn al-Malahimi

İbnü’l-Melâhimî’ye Göre Dinî-İtikadî Bilgiyi Elde Etmede Nazarın Önceliği

Abstract

This article discusses the importance and priority of thought in knowing Allah (marifatullah) according to the Mu‘tazilite theologian Ibn al-Malāhimī. Although there is agreement among theologians that knowing Allah is the first obligation, they have disagreed on how to attain this knowledge. Various methods are mentioned in the sources, such as thought (nazar), narration (sem'), necessity, imitation, infallible imam, inspiration, asceticism, and vision. Ibn al-Malāhimī, does not deny the transcendent nature of truth, but believes that transcendent truth can be reached through thought. He states that physical existence can be known through sensory evidence and metaphysical existence can be known through intellectual evidence. He claims that there are no unknowable truths of existence beyond the reality reached by these two ways otherwise, necessary knowledge and acquired knowledge can never be relied upon. Therefore, according to him, thought (nazar) is the first obligation to know Allah. Other methods of knowledge are either invalid or insufficient alone.

Özet

Bu makale Mu‘tezilî kelamcı İbnü’l-Melâhimî’ye göre Allah’ı bilme konusunda akıl yürütmenin önemini ve önceliğini tartışmaktadır. Mârifetullahın ilk vâcip olduğu hususunda ittifak eden kelamcılar, bu bilginin nasıl elde edileceği noktasında ihtilaf etmişlerdir. Bu hususta kaynaklarda nazar, sem‘ (nakil/haber), zorunluluk, taklît, masum imam, ilham, riyâzet ve müşâhede gibi farklı yol ve yöntemlerden söz edilmektedir. İbnü’l-Melâhimî hakikatin aşkın karakterini reddetmez lakin insanı aşan hakikate düşünsel bir etkinlikle ulaşılabileceğine kesin olarak inanır. Bu itibarla fizik varlığın duyusal, metafizik varlığın ise aklî delille bilineceğini ifade eder. Varlığın bu iki yolla ulaşılan gerçekliğinin ötesinde bilinemeyen birtakım hakikatlerinin olamayacağını, aksi takdirde zorunlu ve kazanılmış bilgilere hiçbir zaman güvenilemeyeceğini iddia eder. Bu itibarla ona göre mârifetullah yolunda nazar ilk vaciptir. Diğer bilgi yolları ya geçersizdir ya da tek başına yetersizdir.