The Modernization Process in Iran and the Development of Nationalist Thought in Historiography

İran'da Modernleşme Süreci ve Tarih Yazımında Milliyetçi Düşüncenin Gelişimi

Abstract

This article focuses on the intellectual origins of modern Iranian historiography in the light of the ideological trends that emerged in Iran in the twentieth century. The factors affecting historiography are discussed. First of all, after briefly touching upon the concept of modernization, the modernization moves in Iran are discussed. Particular attention is drawn to the scientific approaches brought by modernization and its impact on Iranian intellectuals. It was stated that the historian faced an identity problem arising from social and political changes in the modern period. In this process, an answer to the question of how modern nationalist approaches constructed the basic ideological discourses of historiography was sought. In addition, the identity structure of the historian is evaluated as an important issue in historiography. In the study, the influence of names such as Mirza Fath Ali Akhundzadeh, Mirza Aqa Khan Kermani, Jalaluddin Mirza on historians as thinkers who laid the foundations of the nationalist approach is included. In addition, the works of historians and writers known as the Berlin Circle in the rooting of the modern nationalist approach are mentioned. It is emphasized that the writings of these writers, which appeared in the journals Kaveh, Iranshahr and Ayandeh, were not only historical texts but also provided a perspective for the systematic development of nationalist ideology. In this context, the efforts of Sayyid Hasan Taqizadeh, Mahmoud Afshar and Sayyid Ahmad Kasrawi towards the identity construction of Iranian society within the framework of modernization are discussed.

Özet

Bu makalede XX. yüzyılda İran’da ortaya çıkan ideolojik eğilimler ışığında modern İran tarih yazıcılığının düşünsel kökenleri üzerinde durulmuştur. Tarih yazıcılığına etki eden faktörler tartışma konusu yapılmıştır. Öncelikle modernleşme kavramına kısaca değindikten sonra İran’da modernleşme hamlelerine yer verilmiştir. Özellikle modernleşmenin getirdiği bilimsel yaklaşımlar ve İran aydını üzerindeki etkisine dikkat çekilmiştir. Tarihçinin modern dönemde sosyal ve siyasal değişimlerden kaynaklanan bir kimlik sorunu ile karşı karşıya kaldığı belirtilmiştir. Bu süreçte yoğunlukla modern milliyetçi yaklaşımların, tarih yazıcılığının temel ideolojik söylemlerini nasıl inşa ettiği sorusuna yanıt aranmıştır. Bunun yanında tarihçinin kimlik yapısı, tarih yazıcılığında önemli bir husus olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada Mîrzâ Feth Ali Ahundzâde, Mîrzâ Ağa Han Kirmânî, Celâleddîn Mîrzâ gibi isimlerin, milliyetçi yaklaşımın temellerini atan düşünürler olarak tarihçiler üzerindeki etkisine yer verilmiştir. Ayrıca modern milliyetçi yaklaşımın kök salmasında Berlin Halkası olarak bilinen tarihçi ve yazarların çalışmalarına değinilmiştir. Bu yazarların Kâve, Îrânşehr ve Âyende dergilerinde çıkan yazılarının sadece tarihsel metinler olmadığı, aynı zamanda milliyetçi ideolojinin sistemli olarak geliştirilmesi için bir perspektif sunduğu vurgulanmıştır. Bu bağlamda Seyyid Hasan Takīzâde, Mahmûd Afşar ve Seyyid Ahmed Kesrevî’nin modernleşme çerçevesinde İran toplumunun kimlik inşasına dönük çabaları ele alınmıştır.