OĞUZ ATAY VE JAMES JOYCE’UN MODERNİST ESERLERİNDEKİ AYDIN OLGUSUNA KARŞILAŞTIRMALI BİR BAKIŞ

A COMPARATIVE GLANCE AT THE CONCEPTS OF INTELLECTUALISM IN JAMES JOYCE AND OĞUZ ATAY’S

Abstract

Purpose: In this study, the portrayals of modern intellectuals in Joyce’s and Atay’s modernist works are examined in the light of the two authors’ cultural, social and political backgrounds. With this objective in mind, the similarities and differences in the portrayals of modern intellectuals in major works of the two authors are comparatively analysed. This paper emphasizes that Atay, though highly influenced by Joyce, does not simply copy Joycean concept of ‘intellectual’ in his works. He develops his own concept of intellectual by adjusting Joycean intellectuals into Turkish cultural, social and historical context. Atay and Joyce can be compared in terms of literary styles, subject matters and artistic stances although they are from distinct cultural and social backgrounds. As such, the present paper aims to analyze Joyce’s influence on Atay, emphasizing the thematic and stylistic similarities between the two authors. Firstly, Atay’s transgression of Joycean influence to create his own unique concept of the intellectual will be explained. Then, we will discuss to what extend Atay’s and Joyce’s portrayals of modern intellectuals have certain similarities and differences. Lastly, we will argue that Atay, rather than blindly imitating Joyce, develops his own, unique idea of intellectualism out of Joycean influence. Conceptual and Theoretical Framework: A comparative study of literary texts from different nations and different periods of time is significant when their contributions to an ongoing tradition are taken into consideration. Furthermore, reflections of literary movements on the literatures of different nations may indicate certain similarities, especially when the initiators of a movement in a nation’s literature are followers or readers of another nation’s literature. For instance, the modernist literary movement influences Turkish literary circles decades later than Western Europe. Nevertheless, modernism manifests itself in

Özet

Modernist edebiyat evrensel bir olgudur. Dünya çapında birçok yazar modernist eserlerinde modern bireyin ruhsal bunalımı, toplumdan soyutlanması, hiçlik duygusu, varoluşsal sorgulamaları, iletişimsizlikleri vurgulayarak benzer konulara değinmişlerdir. Modernist edebiyatın yukarıda bahsedilen temaları coğrafi farklılıklara rağmen Joyce, Woolf, Proust, Faulkner, Kafka, Dostoyevsky ve Atay gibi ünlü yazarların eserlerinde özellikle göze çarpmaktadır. Bu yazarlar arasında James Joyce'un modernist edebiyata katkıları oldukça büyüktür ve yazarın farklı uluslardan birçok yazarı etkilemesini sağlamıştır. Örneğin, kendisi de ciddi bir Joyce okuru olan Oğuz Atay benzer konuları yine Joyce'un eserlerine metinler arası göndermeler yaparak ve bunları Türk toplumuna uyarlayarak yansıtmıştır. Her iki yazar da eserlerinde modern aydının toplumdan ve toplumsal kurumlardan soyutlanması ve bunlara yabancılaşması sorununa farklı açılardan da olsa yer vermiştir. Bu çalışma, bu iki yazarın kendi kültürel, politik, sosyal ve ekonomik ortamlarında modernleşme sürecinin modern aydın tipi üzerindeki etkilerini yansıtmadaki farklılıklarını ve benzerliklerini araştırmaktadır. Bu amaçla, söz konusu yazarların eserlerinden seçilmiş belirli modern aydın tiplerine modernizm ve modern birey teorileri ışığında bir çözümleme uygulanmıştır. Burada amaç, Atay'ın Joyce'dan büyük ölçüde etkilendiğini gözler önüne sermek ve onun Joyce etkisiyle sınırlı kalmayıp onun aydın anlayışını kendi kültürüne, toplumsal ve ulusal yapısına uyarlayarak kendi aydın tipini yarattığını göstermektir. Bu çalışmada iki yazarın eserlerindeki aydın portrelerinin topluma ve toplumsal kurumlara mesafeleri ve bu denli bir soyutlanmanın nedenleri üzerinde durulmaktadır