TAĞAY MURAD’IN ATIN KİŞNEDİĞİ AKŞAM ADLI ESERİNDE ESKİ-YENİ ÇATIŞMASI

Özet

Tağay Murad yirminci yüzyıl Özbek edebiyatı temsilcilerinden-dir. Roman ve uzun hikâyeleriyle meşhur olmuştur. Eserlerinde, genellik-le Özbek halkının Sovyetler Birliği döneminde çektiği çileleri dile getirir. Tağay Murad eserlerini uzun gözlemler sonucu yazan realist bir yazardır. Atın Kişnediği Akşam adlı uzun hikâyesi de uzun gözlemler sonucu ka-leme alınmış bir eserdir. Fakat yazar gözlemlediği şeyleri okuyucuya ba-zen açıkça sunmaz. Konuyu ele alırken birbirine zıt reel unsurları birbi-rinin karşısına getirerek sembolizmden de belli ölçüde yararlanır. Bu açıdan Atın Kişnediği Akşam realist-sembolist bir eser olarak karımıza çıkmaktadır. Atın Kişnediği Akşam’da Türk dünyasının geleneksel oyunların-dan biri olan köpkeri oyunu ele alınmıştır. Eserin başkahramanı, kısa bir zaman içinde aralarında sıkı bir bağ kurulan atıyla köy köy, kasaba kasa-ba dolaşarak köpkeri müsabakalarına katılmaktadır. Başkahraman, gele-neklerine bağlı bir ailede büyümüştür. Bu bakımdan Sovyet sistemi tara-fından dışlanmıştır. Başkahramanın sistem yanlısı kimselerle veya siste-min kurumlarıyla her temasında bir çatışma çıkmakta ve çoğunlukla baş-kahraman zarar görmektedir. Bu kültürel çatışma eserin tamamına damga vurmuştur. Makalede bu çatışma, “at-otomobil”, “geleneksel insan-sistem insanı”, “geleneksel insan-sistemin kurumları”, “ana dil-sistemin yetiştirdiği insanın dili” olmak üzere dört alt başlık altında ele alınmış ve yorumlanmıştır.