Journals / Porte Akademik Müzik ve Dans Araştırmaları Dergisi / 2023 / Sayı: 24
Shifts in the Stature of Professional Music-Making in Kurdistan [or How Kurds from around Mêrdîn (Mardin) Became Professional Musicians?]
- Issue
- 2023 · Sayı: 24
- Pages
- 123–149
- DOI
- —
Abstract
Print, broadcast, and digital media embrace historical accounts of Kurdish music in which older generations of musical performers are invoked with an unambiguously laudatory tone that celebrates their national roles as agents in Kurdish culture. What is absent from such accounts as well as from the broader aca- demic literature on Kurdish music, however, is an acknowledgment that until the mid- twentieth century, performing music generally carried a stigma which branded these practices as shameful and/or sinful. In fact, the main body of professional musicians hailed from local peripatetic lineages and were locally ascribed labels comparable to the pejorative and racialized term “gypsy.” The entrance of the dominant self- identifying Kurdish population into professional music-making is part of a gradual historical process, one where music, musicians, and music-making were incorporated into a new system of meanings and values, resulting in Kurds’ increased participation and the vibrant and diverse music scenes which exist today in Kurdistan and in the diaspora. By examining this process in the cultural area around Mardin, southeastern Turkey (Northern Kurdistan), this article aims to reveal how Kurdish professional musicians have navigated the stigma placed upon musical performance.
Özet
Günümüzde müzik icrası Kürtler arasında geniş bir tür ve form yelpazesi barındıran canlı ve büyümekte olan bir faaliyet alanına tekabül ediyor ve Kürtler müzik icrasını kültürlerinin bir temel öğesi ve saygın bir faaliyet olarak görüyorlar. Yazılı, görsel ve dijital medyada Kürt müziğinin emektarları olan geçmiş nesillerdeki müzisyenlerden Kürt ulusal kültürüne olan katkılarından dolayı saygı, minnet ve övgüyle bahsediliyor. Fakat ne bunlarda ne de konu ile ilgili akademik yazılarda neredeyse hiç değinilmeyen önemli bir konu var. Kürtler arasında müzik icrasının birçok formu yakın zamana kadar stigma bir başka ifadeyle damga taşıyan ve ayıp ve/veya günah olarak değerlendirilen bir aktivite idi. Profesyonel olarak, yani hayatlarını idame ettirme vesilesiyle müzik yapan kişilerin ezici çoğunluğu kendilerine Türkçe dilindeki ‘çingene’ ifadesine benzer aşağılayıcı ve ırksallaştıran (racialising) yerel isimler verilen peripatetik gruplara mensup erkekler idi. Baskın Kürt popülasyonunun profesyonel müzisyenliğe girişi ve şu an Kürtlerin yerlileri olduğu topraklarda ve diasporada bulunan canlı ve çok çeşitli müzik icrası dünyası ise müzik, müzisyenler ve müzik icrasının yeni bir anlamlar ve değerler sistemine entegre olduğu bir tarihi sürecin sonucu olarak ortaya çıktı. Bu yazı bahsedilen süreci Mêrdîn (Türkçe ismiyle Mardin) civarındaki bölge üzerinden inceleyerek Kürt profesyonel müzisyenlerin yirminci ve yirmi birinci yüzyıllarda müzik icrası üzerindeki toplumsal utanç damgası nasıl müzakere ettiklerini tartışacaktır.