Journals / Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD) / 2023 / Cilt: 7 Sayı: 1
Old Turkish gUr-gUz- suffix and on their use in the Ḳısasü’l Enbiyā
- Pages
- 145–158
- DOI
- —
Abstract
In this study, the frequency of use, status, phonological changes and equivalences between suffixes of the verbs formed with the gUr-/gUz- causative suffix in Ḳısasü’l Enbiyâ written in Khwarezm Turkic was examined. The usage patterns, morphological and semantic differences of these words in the historical periods of the Turkic language were determined, and the grammaticalization process of the suffix was tried to be understood by examining the forms in the other Turkic dialects. The reasons why gUr-/gUz-, which is not a live suffix today, fell out of use, its Oghuz effect on it, and the effect of r/z equivalence, which is the most basic phonetic criterion of Altaic Language Theory, on suffix were examined.
Özet
Bu çalışmada gUr-/gUz- ettirgenlik eki ile kurulan fiillerin Harezm Türkçesi ile yazılmış olan Ḳısasü’l Enbiyâ’daki durumu, kullanım sıklıkları, ekler arasındaki ses değişimleri ve denklikler incelenmiştir. Bu fiillerin Türk dilinin tarihi dönemlerindeki kullanım şekilleri, morfolojik ve semantik farklılıkları tespit edilmiş, diğer Türk lehçelerindeki biçimleri incelenerek ekleşme süreci tespit edilmeye çalışılmıştır. Bugün canlı bir ek olmayan gUr-/gUz-’un kullanımdan düşme sebepleri, üzerindeki Oğuzca etkisi, Altay Dilleri Teorisi’nin en temel seslik ölçütü olan r/z denkleşmesinin ek üzerindeki tesiri irdelenmiştir.