Dergiler / Dergiabant / 2018 / Cilt: 6 Sayı: 12
HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ
- Dergi
- Dergiabant
- Sayfa
- 457–478
- DOI
- —
Özet
Hint alt kıtasında 18. yüzyıldan itibaren hadis-fıkıh merkezli tartışmaların yoğunluğu giderek artmış, Hanefî mezhebinin hâkim olduğu bu coğrafyada mezhebin görüşlerinin hadise dayalı delillerinin tartışılması ve sahih hadis kitaplarına arz edilmesine yönelik eğilimler ortaya çıkmıştır. Bâbürlü Devleti’nin yıkılması ile Hint-İslam toplumunu bir arada tutmak ve eğitmek amacıyla ortaya çıkan cemaatler arasında furûʻ-i fıkha dair ortaya çıkan tartışmalar birbirini tekfir edecek dereceye kadar ulaşmıştır. Bu dönemde modernizmin tesiri ile sadece Kur’ân’ın hükümleri ile ameli savunan Ehl-i Kur’ân hareketi Hint alt kıtasında kabul görmeye başlamış, Yemenli ihyâ önderi Şevkânî’nin görüşleri bir taraftan alt kıtada yayılırken diğer bir taraftan Vehhâbilik farklı bölgelerde etkisini arttırmıştır. Bu çalışma 19. yüzyılda Bengal’de Hacı Şeriatullah önderliğinde ortaya çıkan ve Vehhâbîliğin tesirinde kalmış bir hareket olan Ferâiziyye’yi fıkıh ilmi merkezinde incelemeyi hedeflemektedir. Kendilerini Hanbelî geleneğinin takipçisi olarak gösteren Vehhâbîler’in görüşlerine meyletmekle birlikte Hanefî mezhebine müntesip olduklarını söyleyen Ferâiziyye mensuplarının ortaya çıkardıkları bu sentez çalışmanın mevzuunu teşkil etmektedir. Zira Vehhâbîlik tarihi bakımından da öncesinde bir benzeri bulunmayan Hanefî-Vehhâbî bir çizginin özel bir yerinin bulunduğu söylenebilir.
Abstract
The intensity of the hadith-jurisprudence centered discussions increased in the Indian subcontinent from the 18th century. There have been tendencies to discuss the evidence of the views of this sect based on sunne. The debates between the congregations reached a dimension that would accuse each other with profanity. Ahli-Qur'an which was influenced by the modernism began to be accepted. While the views of Shawkânî spread in this region, on the other hand Wahhabi movement increased his influence. This study aims to examine a movement that has emerged in Bengal in the 19th century under the leadership of Hacı Seriatullah in terms of Islamic law. The subject of this article is the synthesis of the Ferâiziyye movement which is inclined to the Wahhabi movement but says that they are in the Hanafi sect. It can be said to a Hanafi-Wahhabi line have a special place in history of Wahhabi and Hanafi sect.