Belirti yorumlama ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenilirliği

Özet

Amaç: Bu çalışmada Robbins ve Kirmayer (1991) tarafından geliştirilmiş olan Belirti Yorumlama Ölçeği (BYÖ)'nin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenilirliği çalışılmıştır. Yöntem: Çalışmamıza, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi l. Psikiyatri Kliniği'ne Açıklanamayan Bedensel Yakınmaları (ABY) nedeniyle gönderilen 53 kişi, ruhsal yakınmaları nedeniyle doğrudan psikiyatri polikliniğine başvuruları sonucu Majör Depresif Bozukluk (MDB) tanısı alan 26 kişi ve 71 sağlıklı kişi alınmıştır. Bulgular: BYÖ'nün yapı geçerliği için faktör analizi ile ölçekten kuramsal olarak beklenen; bedenselleştiren, ruhsallaştıran ve normalleştiren üç farklı atıf biçiminin varlığı istatistiksel olarak gösterilmiştir. Normalleştiren atıf alt ölçeğinin ölçüt bağlantılı geçerliği, Toronto Aleksitimi Ölçeği-20 (TAÖ-20) ile ölçülen aleksitimi puanlarının yanı sıra BYÖ'de saptanan bedensel belirti sayıları ile bu alt ölçeğin anlamlı bir bağıntısı olmamasıyla gösterilmiştir. Ruhsal atıf alt ölçeğinin geçerliği, BYÖ'nün alt ölçeklerinin özel grupları ayırt edici geçerliğinin çalışıldığı MDB grubundaki hastalarda bu alt ölçek puanlarının ABY ve Kontrol grubundaki hastaların puanlarından yüksek oluşu ile gösterilmiştir. Bedensel atıf alt ölçeğinin geçerliği ise BYÖ'de saptanan bedensel belirti sayıları ile bu alt ölçeğin anlamlı bir bağıntısı olması ve geçmişinde bedensel hastalık öyküsü olan katılımcıların bedensel atıf ölçeğinden aldıkları puanların, olmayanların puanlarından anlamlı düzeyde yüksek saptanması ile gösterilmiştir. BYÖ'nün alt ölçeklerinin güvenilirliği içtutarlılık analizi ile normalleştiren atıf ölçeği için alfa=0.86, ruhsal atıf ölçeği için alfa=0.87 ve bedensel atıf ölçeği için alfa=0.87 olarak saptanmıştır. Sonuç: BYÖ'nün her üç alt ölçeğinin iç tutarlılık, ölçüt bağlantılı geçerlik, özel grupları ayırt edici geçerlik ve yapı geçerliğine ilişkin bulgular, ölçeğin kabul edilir ölçülerde geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir.