- — AJIndex

ÇOCUK HASTALARDA BRADEN Q BASINÇ ÜLSERİ DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE GEÇERLİLİK VE GÜVENİRLİĞİ

Abstract

Turkish Validity and Reliability of The Braden Q Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk in Children Objective: This research was conducted methodologically to adapt to Turkish and determine the validity and reliability of the Braden Q Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk in Pediatric Patients. Method: The research was conducted between 01.03.2012-01.07.2012 with 148 pediatric patients in a training and research hospital in Turkey. Data were collected by three forms; Braden Q Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk in Pediatric Patients, form about patient’s features and form about nurse’s features. The patients were evaluated by his/her nurse and researcher simultaneously. Results: Cronbach’s Alpha reliability coefficient of the scale was 0.80, and its subdimensions were between 0.72 and 0.82. Invariance between observers of the Braden Q Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk in Pediatric Patients was tested by test-retest reliability. It was found that the scores of the nurses and expert was not statistically significant for 7 subparameters and the scale (p>0.05). According to Roc analyse of the scale, the sensivity of all subparameters were high (AUC:0.95, p<0.001), and the spesivity was significantly high(AUC: 52.8, p<0.001). Conclusion: Consequently, it has been concluded that the Braden Q Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk in Pediatric Patients which is adapted to the Turkish is a valid and reliable measurement tool. Keywors: The Braden Q Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk; pressure ulcer; child; validity; reliability. GİRİġBasınç ülserleri önemli bir sağlık sorunudur ve önemli bir hemşirelik bakım kalite göstergesidir. Basınç ülserleri hastanede kalış süresini uzatarak bakım maliyetlerini arttırdığı için önlenmesi önemli bir hemşirelik faaliyetidir. %50 oranında arttığı düşünülmektedir (Potter and Perry 2009; Karadağ 2003). Prematüre ve term yenidoğanda, bebeklerde ve çocuklarda epidermis ve dermis tabakasında görülen özellikler nedeniyle erişkine göre irritasyona bağlı basınç ülseri gelişme riskinde artış görülmektedir (Pasek, Geyser, Sidoni, Haris, Werner, Spence et al. 2008). Uzun süreli cerrahi girişimler, çeşitli endikasyonlarla pozisyon değişikliğini sağlayamama, hareketliliğin azalması, tıbbi malzemelerin basısı, anemi, kemik çıkıntıları üzerindeki deri ve deri altı dokulara aralıksız bası gibi nedenlerle meydana gelen iskemik nekroz bebek ve çocuklarda basınç ülseri gelişmesine neden olmaktadır (Avcı 2005; Willock, Baharestani, Anthony 2009). Bebeklerde ve çocuklarda basınç ülserlerinin gelişmesinde yetişkinlerdeki gibi basıncın yoğunluğu, süresi, dokunun toleransı ve destekleyici yüzey (yumuşak doku dahil) rol oynar (Quigley and Curley 1996). Bebeklerde ve küçük çocuklarda basınç ülseri gelişmesi yönünden en büyük risk alanı oksiput bölgesidir (Ball and Bindler 2006; Kottner, Wilborn, Dassen 2010). Büyük çocuklarda ise basınç ülserleri daha çok sakrum ve oksipital alanda meydana gelir (Potter and Perry 2009; Ball and Bindler 2006; Ayello, Berlowitz, Cuddigan 2001; Ayello 2001; Anthony, Willock, Baharestani 2010). Basınç ülserlerinin görülme sıklığı ile ilgili dünyada çok sayıda araştırmaya rastlanırken ülkemizde konuyla ilgili yapılmış bir çalışma yoktur. Dünyadaki oranlar incelendiğinde ülkemiz için de önemli bir sorun olduğu düşünülebilir. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, pediatrik yoğun bakım ünitelerindeki basınç ülseri prevelansının %27‟ye, yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde ise %23‟e kadar yükselebildiği bulunmuştur (Curley, Quigley and Lin 2003; Baldwin 2002). Bir hastanın basınç ülseri gelişme riskinin değerlendirilmesi, basınç ülserini önlemenin temelidir. Bunun için de klinik kullanımı kolay, geçerlik ve güvenirliliği olan bir ölçeğin kullanılması gerekmektedir (Lyder, Preston and Grady 2001; Lingdren, Unosson, Krantz, Christina 2002). Ülkemizde kullanılan ölçeklere bakıldığında yetişkinlere özgü çeşitli ölçeklerin olduğu görülürken (Ayello, Berlowitz and Cuddigan 2001; Anthony, Willock, Baharestani 2010; Uzun, Aylaz ve Karadağ 2009) pediatride herhangi bir ölçek bulunmamaktadır. Sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli hemşirelik hizmet sunumun sağlanması için hemşirelik bakımı kalite indikatörlerinden, basınç ülserlerini önleyici ve düzeltici faaliyetler kapsamında, basınç ülseri risk değerlendirilmesinin yapılması gerekmektedir. Bunun için çocuk hastalarda kullanılabilecek, uygun bir basınç ülseri risk değerlendirme ölçeğinin geçerlilik ve güvenirliği kanıtlanması artık bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu nedenle pek çok ülkede kullanılan Çocuk Hastalarda Braden Q Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği‟nin Türkçe geçerlilik ve güvenirliğinin çalışılması pediatrik yaş grubuna yönelik ihtiyacı karşılayacağı düşünülmektedir. Araştırmanın Amacı Bu araştırma, çocuklarda basınç ülseri riski değerlendirme aracı olarak kullanılan Çocuk Hastalarda Braden Q Basınç Ülseri Değerlendirme Ölçeği‟nin (Braden Q Scale for Predicting Pressure Ulcer Risk in Pediatric Patients) Türk toplumu için geçerlilik ve güvenirliğinin ortaya koymak amacıyla metodolojik olarak yapılmıştır. Araştırma Soruları Araştırma soruları; 1) Çocuk Hastalarda Braden Q Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği Türk toplumu için geçerli midir? 2) Çocuk Hastalarda Braden Q Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği Türk toplumu için güvenilir midir? GEREÇ VE YÖNTEM Evren ve Örneklem Araştırmanın evrenini, Ankara‟da bulunan Sağlık Bakanlığı‟na bağlı bir çocuk hastanesinde tedavi görmekte olan ve basınç ülseri riski bulunan çocuklar oluşturmuştur. Hastane tüm Türkiye‟den çok sayıda hasta kabul etmekte olup örneklem sayısına erişmekte kolaylık sağlaması ve Ankara‟nın en büyük çocuk hastanesi olması nedeniyle seçilmiştir. 01.03.2012 ve 01.07.2012 tarihleri arasında, 28 gün-5 yaş arasında olan, araç-gerece bağlı olmayıp, mobilitesi bozulmuş veya basınca bağlı basınç ülseri riski taşıyan ve ebeveynleri araştırmaya katılmaya kabul eden çocuklar araştırmanın örneklemini oluşturm

Özet

Amaç: Bu araştırma, pediatrik yaş grubunda basınç ülseri risk değerlendirmesinde kullanılan Çocuk Hastalarda Braden Q Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirliğini çalışmak üzere metodolojik olarak yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, 01.03.2012–01.07.2012 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı’na bağlı bir eğitim-araştırma hastanesinde yatan, basınç ülseri riski bulunan 148 çocuk hasta ile yapılmıştır. Verilerin toplanmasında; hasta özelliklerine ve hemşirelerin bireysel özelliklerine ilişkin soru formu ve Çocuk Hastalarda Braden Q Basınç Ülseri Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Aynı vaka eş-zamanlı olarak bakım veren hemşiresi ve araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Bulgular: Ölçeğin iç tutarlılığın değerlendirilmesinde Alfa değeri 0.80, alt maddelerin ise 0.72-0.82 arasında bulunmuştur. Gözlemciler arası uyum test-tekrar test ile bakılmış ve ölçeği oluşturan 7 maddede ve ölçek toplam puanında hemşireler ve araştırmacı arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p > 0.05). Ölçeğin ROC analizine göre tüm maddelerde sensivite yüksek bulunmuş (AUC:0.95, p < 0.001), spesifite ise istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (AUC: 52.8, p

Keywords: Braden Q Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği, basınç ülseri, çocuk, geçerlilik ve güvenirlik