Inheritance of Coleoptile Length in Cross Populations of Some Modern Wheat Varieties and Landraces

Bazı Modern Buğday Varyeteleri ve Yerel Çeşitlerin Melez Populasyonlarında Koleoptil Uzunluğunun Kalıtımı

Fatih ATEŞ, Deniz İŞTİPLİLER, *fatma AYKUT TONK, Alex MORGOUNOV, Beyhan AKIN, Muzaffer TOSUN

Abstract

Coleoptile length is an important factor determining the sowing depth of wheat. World wide used gibberrellic acid-insensitive dwarfing genes, Rht-B1b (Rht1) and Rht-D1b (Rht2), reduce both plant height and coleoptile length. The purpose of this study was to investigate the mode of inheritance of coleoptile length in crosses of two modern wheat varieties (KS82142/PASTOR and PYN/BAU/3/AGRI/BJY//VEE) with short coleoptile and five landraces (SAR30; RASAD; ICDW-9246; ICDW-21122; SABALAN) and two modern tall variety (ZARGANA-6and ELANDS) with long coleoptile. Reciprocal crosses were made by using these parents and fourteen combinations were obtained. The F1 plants were evaluated for coleoptile length, primary root number, first leaf characteristics. Correlations between the traits were calculated. Variety ELANDS demonstrated intermediate coleoptile and in crosses with short-coleoptile varieties demonstrated over dominance. Intermediate inheritance or partial dominance for coleoptile length were observed in other twelve combinations. Based on this type of inheritance, selection for longer coleoptile length should be conducted in later generations. Significant and positive correlation between coleoptile length and first leaf length was determined. The correlations between primary root number and two other characteristics were observed as low and statistically non- significant.

Özet

Koleoptil uzunluğu buğdayda ekim derinliğini belirleyen önemli bir faktördür. Dünyada yaygın kullanılan gibberellik aside duyarsız Rht-B1b (Rht1) ve Rht-D1b (Rht2) genleri bitki boyu ile beraber koleoptil uzunluğunda kısalmaya neden olmaktadır. Çalışmada koleoptil uzunluğu kalıtımının incelenmesi amacıyla kısa koleoptilli iki modern buğday varyetesi (KS82142/PASTOR; PYN/BAU/3/AGRI/BJY//VEE) ile beş yerel çeşit (SAR30; RASAD; ICDW-9246; ICDW-21122; SABALAN) ve uzun koleoptile sahip iki uzun boylu modern varyete (ZARGANA; ELANDS) ebeveyn olarak kullanılmış, resiprokal melezlemeler sonucunda 14 kombinasyon oluşturulmuştur. F1’lerde koleoptil uzunluğu, primer kök sayısı ve ilk yaprak uzunluğu özellikleri incelenmiş ve özellikler arası ilişkilere bakılmıştır. Çalışma sonucunda, ELANDS varyetesinin orta uzunlukta koleoptil özelliği sergilediği ve girdiği her iki kombinasyonda da koleoptil uzunluğu kalıtımının üstün dominantlık olduğu görülmüştür. Geriye kalan 12 kombinasyonda ise koleoptil uzunluğu kalıtımı eşdeğer (kodominant) ve kısmi dominantlık olarak saptanmıştır. Dolayısıyla daha uzun koleoptilli bitkilerin seleksiyonu ileri generasyonlarda yapılmalıdır. İncelenen özelliklerden koleoptil uzunluğu ve ilk yaprak uzunluğu arasında pozitif ve önemli ilişkinin var olduğu tespit edilmiştir. Primer kök sayısı özelliğinin diğer iki özellikle ilişkisi düşük seviyede ve istatistiksel açıdan önemsiz bulunmuştur.