THE EFFECTS OF KARASEK'S JOB DEMAND-CONTROLSUPPORT MODEL (JDCS) ON EMPLOYEES JOB STRESSES: A FIELD SURVEY ON AVIATION WORKERS OF MANAS INTERNATIONAL AIRPORT, BISHKEK

KARASEK'İN İŞ TALEP-KONTROL-DESTEK MODELİNİN İŞGÖRENLERİN İŞ STRESİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: BİŞKEK MANAS ULUSLARARASI HAVALİMANI ÇALIŞANLARI ÜZERİNE BİR ALAN ARAŞTIRMASI

Abstract

Job Demand-Control model developed by Karasek has been developed by adding the Social Support dimension by Johnson and Hall. The model considers the work tension and suggests that the low control perception of the employees will produce psychological pressure on the employees against the high demands of work. It has been proposed to give employees high control over their work in order to ensure that employees deal with high demands of the job. This can protect employees from stress and induce learning. In this research, the relationship between job demand, control and support sub-dimensions of the model and job stress are examined. As a sample, the employees of Manas International Airport in Bishkek, the capital of Kyrgyzstan, were selected. Data were collected with a questionnaire developed and 109 employees participated in the research. Factor analysis, correlation analysis and regression analysis were performed. As a result of the analysis;1) No significant relationship was detected between job demand perception and job stress. 2) A significant positive relationship was found between job control perception and job stress which was based on insufficient resources. 3) A negative correlation was found between social support perception and job stress, arising from responsibility. 4) A significant positive relationship was found between the perception of social support and job stress which was based on insufficient resources. Theoretical and practical implications of the results were discussed; and some suggestions were advised for future researches.

Özet

Karasek tarafından geliştirilen “İş Talep-Kontrol” modeli Johnson ve Hall tarafından “Sosyal Destek” boyutu eklenerek geliştirilmiş olup, iş gerilimini ele almakta ve işin getirdiği yüksek taleplere karşı, işgörenlerin sahip olduğu düşük kontrol algısının, işgörenler üzerinde psikolojik baskı üreteceğini ileri sürmektedir. Çalışanların işteki yüksek taleplerle başa çıkmalarını sağlamak için işgörenlere yaptıkları iş üzerinde yüksek kontrol verilmesi önerilmiştir. Bu durum işgörenleri gerilimden koruyabilir ve öğrenmeye neden olabilir. Araştırmada, modelin iş talep, kontrol ve destek alt boyutlarının iş stresi ile ilişkisi incelenmiştir. Örneklem olarak Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te bulunan Manas Uluslararası Havalimanı çalışanları seçilmiştir. Geliştirilen bir anket yardımıyla veriler toplanmış olup, araştırmaya 109 çalışan iştirak etmiştir. Verilere faktör analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi yapılmıştır. Analizlerin sonucunda, iş talep algısı ile iş stresi arasında anlamlı herhangi bir ilişki tespit edilememiş; iş kontrol algısı ile iş stresinin yetersiz kaynağa dayalı stres alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiş; sosyal destek algısı ile iş stresinin “sorumluluktan doğan stres” alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiş; sosyal destek algısı ile iş stresinin “yetersiz kaynağa dayalı stres” alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuçların teorik ve pratik sonuçları tartışılmış; ve gelecekte yapılabilecek araştırmalara dair birtakım önerilerde bulunulmuştur.