Muqātil b. Sulaymān and Anthropomorphism

Abstract

The purpose of this article is to examine whether the usual accusations of anthropomorphism against the early Qur’ānic commentator Muqātil b. Sulaymān are justified. Muqātil was a controversial figure, attacked by some and praised by others. Until recently he has been accused of promoting an extreme anthropomorphism. Both Muslim and Western scholars seem to take it for granted that Muqātil had a bad reputation for one thing because he was an anthropomorphist who had no qualms in assigning to God such human attributes as bodily parts. Even though recent Western scholarship on the Qur’ānic exegesis pays much attention to Muqātil’s tafsīr, there has not been a systematic study on his interpretation of the anthropomorphic expressions in the Qur’ān. This article shows that a closer reading of his tafsīr presents a different picture. Muqātil put forth a complex view of the anthropomorphic expressions in the Qur’ān, one that makes it difficult to simply label him an extreme anthropomorphist. In addition to examining the sources from which the anthropomorphic views were attributed to Muqātil, this article also questions the reliability of those sources in light of the theological contestation in early Islam.

Özet

Bu makale, Mukatil b. Süleyman hakkında yapılan antropomorfizm suçlamalarının doğruluğunu inceliyor. İlk dönem müfessirlerinden Mukâtil aşırı antropomorfizmi savunmakla itham edilmektedir. Hem Müslüman hem de batılı bilginlerin bu konudaki kanaatleri kesin gibidir. Ancak, Mukatil’in tefsirine çok önem verilen Batı’da onun Kuran'daki antropomorfik ifadeleri nasıl tefsir ettiğine dair sistematik bir çalışma ortaya konmamıştır. Bu makale, dikkatli bir okuma yapıldığında Mukatil’e kolayca aşırı antopomorfist etiketi yapıştırmanın zor olduğunu ortaya koyar. Çalışma, Mukatil’e antropomorfik görüşlerin atfedildiği kaynakları incelemenin yanı sıra, erken dönem kelamî tartışmaların ışığında, sözkonusu kaynakların güvenirliğini irdeler. Ayrıca iddiaların doğruluğunu Mukatil’e ait tefsir ile el-Eşbâh ve'n-nezâir isimli eserlerden sorgular.