THE USE OF ARCHAEOLOGY IN EXPANSIONIST POLITICS: EXAMPLE DAVID HOGARTH (1876-1918)

Özet

Oryantalizm akımının Avrupa’da yayılması ile birlikte Osmanlı Devleti sınırları içerisinde birçok arkeolojik kazı çalışması başlatılmıştır. Kazılar esnasında ortaya çıkartılan eserlerin birçoğu ise Avrupa’nın köklü bir uygarlık olduğunun göstergesi ve bu köklü uygarlığın diğer medeniyetlerin de koruyuculuğunu ancak kendisinin üstlenebileceği düşüncesi ile Avrupa müzelerinde sergilenmek üzere Osmanlı topraklarından koparılmıştır. Bununla birlikte arkeoloji bir paravan olarak kullanılmış, müze ajanlığının yanı sıra siyasi ajanlık da yapılmış olup petrol, kömür gibi yeraltı zenginlikleri ve ziraat ile etnolojik çalışmalar da yürütülmüştür. Bu bağlamda Osmanlı Devleti’ni parçalayıp sömürgeleştirmek amacı güden söz konusu çalışmalar Birinci Dünya Savaşı sırasında da İtilaf devletlerinden İngiltere’nin casusluk faaliyetlerine temel oluşturmuştur.