Journals / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2022 / Sayı: 104

PĪR OF THE WRESTLERS MAHMŪD-I PĪRYĀR-I VALĪ, HIS LIFE, LEGENDS AND WORKS

PÎR-İ PEHLEVÂNÂN MAHMÛD-I PÎRYÂR-I VELÎ, HAYATI, MENKIBELERİ VE ESERLERİ

Pages
137–152
DOI
—

Abstract

Evliya Çelebi, in the description of wrestlers in his famous Seyahatname, mentions that their master is “Hazrat-e Mahmud-e Piryar-e Vali”, although he fails to provide further details, mentioning only that he is “Hazrat-e Hamza’s kamar-basteh.” There is a lack of significant information about this character in Turkish modern studies, however, there is much written about him both in historical and hagiographic sources and in studies conducted outside of Türkiye. In the present article, the life, legendary sagas and works of Pahlavan Mahmud-e Piryar-e/Purya-ye Vali, who lived in the 13-14th centuries and is still known as the master of traditional wrestling athletes, will be addressed and the current discussion on these issues will be evaluated.

Özet

Evliya Çelebi meşhur Seyahatnâme’sinde güreşçi pehlivanlardan bahsederken pirlerinin “Hazret-i Mahmûd-ı Pîryâr-ı Velî” olduğunu zikreder, fakat “Hazret-i Hamza kemer-bestesi” olduğu bilgisi dışında hakkında pek bir bilgi vermez. Türkçe modern araştırmalarda da söz konusu şahsın hakkında derli toplu bir bilgi bulunmamakta, oysa hem tarihî-menkıbevî kaynaklarda hem Türkiye dışında yapılan araştırmalarda hakkında küçümsenmeyecek derecede bilgi mevcuttur. Bu makalede 13.-14. yüzyıllarda yaşamış ve hâlâ geleneksel güreş sporcularının piri ve mürşidi olarak bilinen Pehlevan Mahmûd-ı Pîryâr-ı/Pûryâ-yı Velî’nin hayatı, menkıbeleri ve eserleri ele alınacak ve bu konulardaki tartışmalar değerlendirilecektir.

Keywords: Mahmud-ı Piryâr-ı Veli, Puryâ-yı Veli, Güreş Tekkeleri, Pehlivanlık, Melamilik, Tasavvuf, Fars Edebiyatı, Harezm