Acknowledgement of Lineage in Islamic and Classical Period Ottoman Law

Abstract

As it has always given importance to its protection and properimplementation, lineage represents the relationship between a person and hislineal ancestors. While Islamic law connected the maternal lineage to such abiologic fact which is birth, paternal lineage has been connected to some legalconditions such as being married with the mother or being a concubine of thefather. In some cases, these limitations can prevent the establishment of anactual lineal relationship. On the other hand, lost or found child also can’t havea linael relationship as it is impossible to determine their actual parents. Forall these conditions, acknowledgement of lineage institution has beenaccepted and thus, people can set their lineal relationship by their owndeclaration of intent. There are some conditions accepted to apply thisinstitution which are both aim to prevent untrue results about lineage and toprotect the public order by inhibiting the establishment of linage of the peoplewho has already have one or who has born as a result of adultery. In this study,firstly the concept of lineage and the ways of establishing lineage in Islamicand Ottoman law has been examined and then the institution ofacknowledgement of lineage has beed handled by its reasons, provisions,effects and consequences.

Özet

Korunmasına ve sağlıklı yürütülmesine her daim önem verilmiş olan nesep, kişilerin üst soylarıyla bağlantısını ifade eden bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. İslam hukuku, anne ile nesep ilişkisinin kurulmasını doğum gibi biyolojik bir olaya bağlamışken; baba ile nesep ilişkisinin kurulmasını ise anne ile evli olma yahut annenin babanın cariyesi olması gibi çeşitli hukuki şartlara tabii kılmıştır. Nesep ilişkisinin kurulmasına yönelik getirilen bu sınırlamalar, bazı durumlarda gerçeklere uygun bir nesep bağının oluşmasına engel oluşturmuştur. Diğer taraftan, kaybolmuş yahut bulunmuş çocukların da anne ve babalarının kim olduğu bilinmediğinden neseplerinin kurulması mümkün olamamıştır. İşte bu gibi durumlarda nesep ikrarı yoluna gidilebileceği kabul edilmiş ve bu sayede kişilerin kendi irade beyanlarıyla nesep ilişkilerinin kurulmasına imkan tanınmıştır. Nesep ikrarına başvurabilmek için de çeşitli şartlar öngörülmüştür. Bunlar bir yandan bu kurumun gerçeklere aykırı olacak şekilde kullanılmasını engellemeye yönelik olduğu gibi bir yandan da hali hazırda nesebi bulunan yahut da zina sonucu dünyaya geldiği bilinen kimselerin nesebinin kurulmasını engelleyerek toplumsal düzenin korunmasını sağlamaya yönelik şartlardır. Çalışmada, İslam ve Osmanlı hukukunda nesep ve nesebin kurulması yolları hakkında bilgi verildikten sonra nesep ikrarı konusuna geçilmiş ve bu kurum; nedenleri, şartları, hüküm ve sonuçlarıyla birlikte detaylıca incelenmeye çalışılmıştır.

Keywords: Nesep, Nesep İkrarı, İslam Hukuku, Osmanlı Hukuku, Babalık Davası