Orta Asya’da Sûfîliğin yayılmasına katkıda bulunan mutasavvıflar

Özet

Türkistan halkları, özellikle konargöçer Türkler sûfîzm sayesinde kendi hür iradeleleriyle Müslüman oldular. Orta Asya’da sûfîzmin yayılmasında bölgede yetişen din alimlerinin önemli rol oynadığı söylenebilir. Abdullah b. Mübarek (736-797), Fudayl b. İyâz (725-803), Hakîm et-Tirmizî (ö. 893), Hasen et-Tirmizî (ö. 932), Mehdi es-Seyyari el-Mervezi (875-953-956), İbrâhîm Kelâbâzî (ö. 990), Yusuf Hemedânî (ö. 1140), Muhammed el-Meyhenî (ö. 1049), Abdülhâliḳ Gucdüvânî (ö. 1179 veya 1220) gibi sûfiler tasavvufun veya İslâmiyetin bölgede kalıcı olmasında büyük emek sarf ettiler. Tasavvuf erbabının nisbelerinden anlaşıldığı üzere Tirmiz, Merv gibi şehirler bölgede İslamiyetin yayılmaya başladığı devirde eğitim merkezleri olarak ön plandaydı. Ayrıca Horasan ve İran coğrafyası Orta Asya’da sûfizmin, dolayısıyla İslam’ın yayıldığı bölge olarak dikkat çekiyor.