Journals / Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2021 / Cilt: 1 - Sayı: 2
Sheikh Âzerî and His Views on Poetry and Poetry in Cevâhiru'l-Esrâr
- Pages
- 310–329
- DOI
- —
Abstract
The 14th century was a period when Timur Khan, one of the greatest rulers of the world, ruled with the weakening of the Mongols who ruled in the Central Asian lands, and when important political movements such as Serbedârî, Nûrbahşi and Hurûfîlik emerged. With Shahruh's accession to the throne, the Timurids marked a period that can be called the renaissance of the East with their cultural and artistic activities. The Timurids, who used Persian as their official and cultural language, enabled important artistic activities to be performed in the lands of Central Asia and Eastern Iran from the end of the 14th century to the beginning of the 15th century.
Özet
14. yüzyıl, Orta Asya topraklarında hüküm süren Moğolların zayıflamasıyla dünyanın en büyük hükümdarlarından olan Timur Han’ın hükmettiği, Serbedârî, Nûrbahşi ve Hurûfîlîk gibi önemli siyasi akımların baş gösterdiği bir dönemdir. Şâhruh’un tahta çıkışıyla Timurlular, kültürel ve sanat faaliyetleriyle Doğunun rönesansı tabir edilecek bir döneme damga vurmuşlardır. Resmi ve kültür dili olarak Farsçayı kullanan Timurlular 14. yüzyıl sonlarından 15. yüzyıl başlarına kadar Orta Asya ve Doğu İran topraklarında önemli sanat faaliyetlerinin icrasına imkân sağlamışlardır. Bu makalede 14. yüzyılda doğup, 15. yüzyılın son çeyreğinde 784/1382 yılında İsferâyîn şehrinde dünyaya gelen dönemin, İranlı şair, ârif ve şârihi olan Şeyh Âzerî’yi şiir ve şairliğe dair değerlendirmelerini, yazıldığı dönemde şiir üzerine farklı görüşleri ihtiva etmesi, aynı zamanda Fars edebiyatında şerh geleneğinin örneklerinden olup, Hâkânî-i Şîrvânî’nin “Kasîde-i tersâiyye” ya da “Kasîde-i hapsiyye” adıyla bilinen meşhur kasidesinin ilk şerhini ihtiva etmesi bakımından önemli bir eser olan Cevâhir’ul- Esrâr’ı tanıtmak amaçlanmıştır. Şairin Cevâhir’ul- Esrâr eserinin yanı sıra Divân, Behmennâme, ‘Acâîbu’l-Garâib, Mir’ât, Sa‘yu’s-Safâ, Tugrâ-yi Humâyûn, Miftâhu’l- Esrâr ve Muntehâbu’l- Cevâhiru’l-Esrâr adlı eserlerinin de olduğu gözlemlenmiştir. Dört bölümden oluşan ve Fars edebiyatının edebî metin şerhi türünde önemli bir yere sahip olan Âzerî’nin Cevâhirû’l-Esrâr eseri İran Meclis-i Şura Kütüphanesi’nde 8851. Raf 66882 kayıt numarası ile muhafaza edilmektedir.