HULAGU HAN, ABAKA HAN AND AHMED HAN FROM ILKHANID EMPERORS ACCORDING TO ŞEBANKAREI

ŞEBÂNKÂREÎ'YE GÖRE İLHÂNLI HÜKÜMDARLARINDAN HULÂGÛ HÂN, ABÂKA HÂN VE AHMED HÂN

Abstract

Muhammed b. Ali b. Muhammed Şebânkâreî, who was born in 697/1298 in Şebakare city of Persian State, was one of the poets in the palace of latest Ilkhanid Emperor Ebu Sa’id. In addition to his poesy, he is also known for his work "Mecma'u'l-Ensâb Fi't Tevârî" which was written in Persian and he wrote "Mecma'u'l-Ensâb Fi't Tevârî" dedicoraty to Ilkhanid vizier Gıyâseddîn Muhammed b. Reşîdüddîn Fazlullâh in 733/1332-33. Because the first copy of the source was lost during the plunder of Reb-i Reşidi, Şebankarei started to rewrite it and completed in Cemaziyelevvel in 738 (December 1337) 743/1343 dated another copy, which the author presented to Pir Hüseyin from Çobanlar (Süldüzler) family belonging to Mongols and also we are studying on, is available. These two copies have existed until today. In the work, after telling the history of Persian emperors before Islam significant information especially about the Islamic period governors of Kirman, Hürmüz and Yezd regions which are the hometown of the writer, are given after Alexander and old Yeman and Iraqi kings. Detailed information about Ghaznevids history is given in the text. It is the first historic work consisting information about local dynasties in South Morocco (Şebankare) region. However, Şebankarei gives abstract information about Daylamites, Seljuks, Ghorids, İsmailiyye, Kharzem Shah State , Persian Atabegs, and Mongols. The writer deals with the events especially in the period of Ebu Said Bahadır Khan the last ruler of Ilkhanids. In this study, periods of Hulagu Han, Abaka Han and Ahmed Han from Ilkhanid Emperors in "Mecma'u'l-Ensâb Fi't Tevârî" of Şebankarei who wrote quick facts about Ilkhanids in a literary language.

Özet

697/1298 yılında Fârs eyaletine bağlı Şebânkâre şehrinde dünyaya gelen Muhammed b. Ali b. Muhammed Şebânkâreî son İlhânlı hükümdarı Ebû Sa'îd’in sarayındaki şairlerden biridir. Şair kimliğinin yanı sıra Farsça "Mecma'u'l-Ensâb Fi't Tevârî" adlı eseriyle de tanınan Müellif, İlhânlı veziri Gıyâseddîn Muhammed b. Reşîdüddîn Fazlullâh'a ithaf ettiği kitabını 733/1332-33'de kaleme almıştır. Kaynağın ilk nüshası Reb-i Reşidi'nin yağmalanması esnasında kaybolduğundan Şebânkâreî yeniden yazmaya başladığı eserini Cemâziyelevvel 738/Aralık 1337'de tamamlamıştır. Müellifin, Moğollara mensup Çobanlar (Süldüzler) ailesinden Pîr Hûseyin'e taktim ettiği bizim de üzerinde çalışmış olduğumuz 743/1343 tarihli bir diğer nüshası da mevcuttur. Bu iki nüshada günümüze kadar gelmiştir. Eserde, İslâm öncesi İrân hükümdarları tarihî anlatıldıktan sonra İskender ve eski Yemen ve Irâk krallarının ardından İslâmî dönemde özellikle Müellifin memleketi Kirmân, Hürmüz ve Yezd bölgelerinin yöneticileriyle ilgili önemli bilgiler verilir. Gazneliler tarihî hakkında da tafsilatlı bilgiler vermektedir. Güney Fârs bölgesindeki (Şebânkâre) mahallî hanedanlar hakkında bilgi içeren ilk tarihî kitap olmasından dolayıda oldukça önemlidir. Ayrıca Şebânkâreî Deylemler, Selçuklular, Gûrlular, Melâhitler/İsmâîlîyye, Hârzemşâhlar, Fârs Atabekleri ve Moğollar hakkında da özet olarak kaleme almıştır. Son İlhânlı hükümdarı Ebû Sa'îd Bahâdır Hân dönemi hakkındada detaylı bilgiler vermektedir. Bu çalışmada İlhânlılar hakkında bilgileri edebî bir dille kaleme alan Şebânkâreî'nin"Mecma'u'l-Ensâb Fi't Tevârî" adlı eserindeki İlhânlı hükümdarlarından Hulâgû Hân, Abâkâ Hân ve Ahmed Hân dönemleri ele alınacaktır.