DIE LEKTÜRE VON METAFIKTIONALEN TEXTEN

Abstract

Dieser Artikel erforscht die inhaltlichen und strukturellen Merkmale der literarischen Metafiktion und untersucht die Perspektive des Lesers von metafiktionalen Texten. In solchen Texten lässt der Autor die Ebene der ,Fiktion' und die Ebene der .Wirklichkeit' bewusst überschneiden, weshalb während des Leseaktes neue Strukturunterschiede sich bemerkbar machen. Der Leser begegnet einerseits innerhalb des fiktiven Textes Elementen aus der außerliterarischen bzw. wirklichen Wirklichkeit, andererseits muss er erkennen, dass der von ihm gelesene Text durch die literarische Fiktion in ihm alternative Realitäten hervorbringt. Durch den Gebrauch von Metafiktion entsteht für den Leser ein Gesamtbild, wo die Grenzen zwischen .Fiktion' und .Wirklichkeit' im menschlichen Leben voneinander nicht deutlich zu unterscheiden sind.

Özet

Bu çalışmada, ana kurgu öğesi olarak üstkurmacanın kullanıldığı edebi metinlerin içerik ve yapı özellikleri araştırılmış, ayrıca bu tür metinlerin hangi bakış açısıyla okunması gerektiği konusu incelenmiştir. Bu metinlerde 'gerçek' ile 'kurmaca' kavramları yazar tarafından bilinçli olarak çakıştırıldığından, okuma sürecine ilişkin belirgin yapı farklılıkları da oluşmaktadır. Okur, bir yandan kurgulanmış metnin içerisinde gerçek kurgu dışı yaşamdan kesitlerle karşılaşırken, diğer yandan okuduğu metnin kendisine yaşattıklarının özde yalnızca kurgulama yoluyla gerçekleştiğini görmektedir. Üstkurmaca kullanımının okurun karşısına koyduğu genel tablo, insan yaşamı içerisinde 'kurgu' ve 'gerçek' düzlemlerinin kesin sınırlarla birbirinden ayrılmasının mümkün olmadığıdır.

Keywords: Üstkurmaca, Yazar-Anlatıcı, Kurgu Dışı, Kurgulama, İlluzyonun Kırılması, Kurmaca Dünya, Gerçek Dünya, Yazınsal Okuma Süreci