Dergiler / A. Âsaui atyndaġy Halyk̦aralyk̦ k̦azak̦-tùrìk universitetìnìn̦ habaršysy / 2018 / Sayı: 109
ORTA ASYA DEVLETLERİNİN SU SORUNLARI
- Sayı
- 2018 · Sayı: 109
- Sayfa
- 155–163
- DOI
- —
Özet
27 yıl önce bağımsızlıklarına kavuşan Orta Asya Cumhuriyetlerindeki ekonomik, siyasî ve insan hakları ile ilgili meselelerin değerlendirilmesi ve çözümlenmesi ile ilgili stratejiler oluştururken, gözden kaçırılan konulardan biri su kaynakları ile ilgili meselelerdir. Son zamanlarda özellikle Orta Asya coğrafyasında su kaynakları oldukça kritik bir hal almıştır. Sovyetler Birliği döneminde hayatî pek çok konu üzerinde serbestçe tartışma yapılamaması ve münazarada bulunamaması bu hayati sorunun yönetimi ve çözümlenmesi fırsatını sınırlamıştır. Sovyetler Birliğinin parçalanmasından sonraki dönemde, Orta Asya Cumhuriyetleri Moskova’nın 1960’lı yılların başından beri geliştirip, kabul ettiği yanlış politikalar nedeniyle su kaynakları sorunuyla baş etmede giderek artan bir zorluk çekmektedirler. Çalışmada, su fazlasının olduğu Kırgızistan ve Tacikistan gibi ülkelerle suyun yetersiz olduğu Kazakistan, Türkmenistan ve Özbekistan gibi ülkeler karşı karşıya kaldıkları zorlu durum, su kaynaklarının yönetim stratejileri ve Aral Gölü’nün yakın zaman içinde yok olacağı ile ilgili hem bölgesel hem de küresel meseleler ele alınmaktadır.
Abstract
During 27 years of independence Central Asian States tried to resolve issues related to economic development, political stability and human rights issues and create new strategies on those disciplines. However, one of the issues that overlooked is the water resources issue in the region. Lately, especially in Central Asia, situation of water resources have become very critical. In the period of Soviet Union, the lack of researches about water and environmental problems limited the opportunity to manage and resolve those vital problems. After the collapse of the Soviet Union, Central Asian states faced with increasingly struggle because of wrong water recourses control policies developed by Moscow in early 1960s. This study examines current situation of water resources control policies, from perspective of countries with inadequate of water recourses such as Kazakhstan, Turkmenistan and Uzbekistan and from perspective of countries with water excess such as Kyrgyzstan and Tajikistan; moreover this work increases understanding of Aral Sea problematic in regional and global perspectives.