Dergiler / A. Âsaui atyndaġy Halyk̦aralyk̦ k̦azak̦-tùrìk universitetìnìn̦ habaršysy / 2021 / Sayı: 119
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE ÖZBEK TÜRKÇESİNDE AKRABALIK ADLARIYLA KURULAN ATASÖZLERİNİN İNCELENMESİ
- Sayı
- 2021 · Sayı: 119
- Sayfa
- 198–208
- DOI
- —
Özet
Her kültür, kendi toplum hayatı içerisinde önem verdiği kavramları kelime boyutunda dilin söz varlığı içerisinde yaşatır. Hem yazılı hem de sözlü olarak Türkçe söz varlığında çokça kullanılan akrabalık adları, Türk kültürü içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Akraba adı: Arapça karîb yakın, akraba sözcüğünün çoğul biçimi akribâ sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Hem kan yoluyla oluşan yakınlığı hem de evlilik yoluyla oluşan yakınlığı ifade etmektedir. Yani, Türkler akrabalık kurumuna önem verdikleri için akrabalık bildiren kelimeleri yazılı ve sözlü dilde geniş bir şekilde kullanmaktadır. Tam tersi bir bakış açısıyla dilde akrabalık bildiren kelimelerin çok ve çeşitli olması Türklerin akrabalık kurumuna verdiği önemi de göstermektedir. Bir kelimenin söyleyen, dinleyen ya da okuyan üzerinde bıraktığı duygusal etkiye duygudeğeri denmektedir. Toplumun hayata bakış açısını ve yaşayışını gösteren atasözleri içerisindeakrabalık adlarının kullanımı birçok yerde duygu değeri bakımından bilgiler sunmaktadır. Buçalışmada Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesi atasözleri içerisinde yer alanakrabalık adlarına semantik olarak yaklaşılacaktır.
Abstract
Every culture, within its social life, lays emphasis on the concepts of language within the vocabulary of words. The kinship names which are widely used both in written and verbalterms in Turkish have an important place in Turkish culture. Relatives name: Arabic Kariba ‘close relatives’, plural form of the word is passed from the Turkish word akribâ and closeness that occurs through blood refers to the closeness formed both by marriage. The Turkish people use words thatexpress kinship broadly in written and verbally because they attach importance to the kinshipinstitution. Kinship names are very diverse and the variety shows the importance that the Turksgive to the kinship institution. It is called connotation that influence the emotion of teller, listener or reader. The use of kinship terms among the proverbs that show society's life are providing information in terms of emotion value in many proverbs. In this study, kinship terms which are an important member of the vocabulary and which are included in the Turkish and Uzbek proverbs will be approached semantically will be discussed.