Dergiler / A. Âsaui atyndaġy Halyk̦aralyk̦ k̦azak̦-tùrìk universitetìnìn̦ habaršysy / 2021 / Sayı: 119
KUZEY AZERBAYCAN TÜRKLÜĞÜNÜN FELSEFİ, TARİHİ VE İDEOLOJİK SORUNLARI
- Sayı
- 2021 · Sayı: 119
- Sayfa
- 75–88
- DOI
- —
Özet
Makale, son yüzyıllarda Azerbaycan Türk felsefi düşüncesindeki çelişkileri, felsefi düşünce tarihindeki obyektif ve gayri-obyektif faktörleri incelemektedir. Yazar, Azerbaycan'ın Kuzey kesiminin Çarlık Rusyası tarafından işgal edildiği yaklaşık 150 yıllık dönemde, tüm alanlarda olduğu gibi felsefe ve felsefe tarihinde ciddi sorunların ortaya çıktığını göstermektedir. Böylece, Çarlık Rusyası ve Sovyet Rusyası'nın Ruslaştırma politikalarının bir sonucu olarak, Türk çekirdeğinden uzakta felsefi düşünce oluşturmaya çalıştılar ve Türk-İslam dünya görüşü yavaş yavaş ortadan kaldırıldı. Rus ideologları, Türk-İslam dünyasına karşıt Avrupa-Rus düşüncesini desteklediler ve Kuzey Azerbaycan halkının sosyal düşüncesini de bu esasda ortaya koymakla uğraştılar. Yazara göre, neredeyse iki yüzyıl Rus ideolojisinin bir sonucu olarak, Azerbaycan Türklerinin düşüncesinde önemli sorunlar ortaya çıktı. Özellikle, Rus ideologları Türk çekirdeğinden ve o ulusun felsefesinden, tarihinden ve kültüründen uzakta yeni bir “ulus”'u ortaya koymakla, aslında büyük bir tarihi, felsefesi, kültürü ve devletçilik örfü olan Azerbaycan Türklerini asimile etmek için uğraştılar. Azerbaycan'da Türk felsefesi ve felsefi düşünce tarihi de bu koşullar altında oluşmuş veya yazılmıştır.
Abstract
The article examines the contradictions in Azerbaijani Turkish philosophical thought in the last centuries, the obyective and non-obyective factors in the history of philosophical thought. The author shows that during the 150-year period when the Northern part of Azerbaijan was occupied by Tsarist Russia, serious problems occurred in philosophy and history of philosophy, as in all fields. Thus, as a result of the Russification policies of Tsarist and Soviet Russia, they sought to form philosophical thinking away from the Turkish core, and the Turkish-Islamic world view was gradually eliminated. Russian ideologists supported the Euro-Russian thought against the Turkish-Islamic world and tried to put forward the social thought of the people of Northern Azerbaijan on this basis. According to the author, as a result of almost two centuries of Russian ideology, significant problems arose in the thinking of the Azerbaijan Turks. In particular, the Russian ideologues tried to assimilate the Azerbaijani Turks, who were in fact a great history, philosophy, culture and statism motherhood, by introducing a new “nation” away from the Turkish core and the philosophy, history and culture of that nation. Turkish philosophy and the history of philosophical thought in Azerbaijan were formed or written under these conditions.