Dergiler / A. Âsaui atyndaġy Halyk̦aralyk̦ k̦azak̦-tùrìk universitetìnìn̦ habaršysy / 2021 / Sayı: 120
RUSÇADA SOMUTLAŞTIRMA YOLUYLA MADEN VE DEĞERLİ TAŞLARDAN OLUŞTURULMUŞ RENK ADLARI
- Sayı
- 2021 · Sayı: 120
- Sayfa
- 118–128
- DOI
- —
Özet
Esas ve ara renk adlarının birleştirilmesi ile oluşturulmuş adlandırmalar her bir dilin kendine has özelliklerini tanıtmakla birlikte o dilin üreticiliğini ve diğer dillerden etkilenmesini de göstermiş olur. Kaynak dilde üretilen bu tür adlandırmaların diğer dillere de bulunduğu görülür. Bu çalışma, V.K. Harçenko’nun 2014 yılında yayımlanmış Rusçada Renk Adlarının Büyük Sözlüğü’nde (Bolşoy Slovar Tsvetooboznaçeniy v Russkom Yazıke) yer alan renk adları taranarak hazırlanmıştır. Sözlükte 6000 renk adının yer aldığı tespit edilmiştir. Çalışmada çeşitli kimyasal maddeler, maden ve değerli taşlar gibi temel söz varlığı içinde yer alan unsurların somutlaştırması yoluyla oluşturulmuş renk adları derlenip onların Türkçe karşılıkları verilmiştir. Rusça’nın gramerine uygun şekilde bu renk adları esas alınarak ön ekler ve diğer bazı yapım ekleri yoluyla yeni renkler elde edilmiştir. Ayrıca esas renk tonu tek sözcükten meydana gelebildiği gibi iki veya üç söz öbeğinin birleşmesiyle de oluşmuştur. Bu şekilde renklerin derecesi yardımıyla ortaya çıkan yeni renk adları alfabetik sırayla verilmiştir. Renklerin somutlaştırmaya dayalı adlandırılmasında ise benzetme ve esinlenmenin rol oynadığı görülmüştür.
Abstract
Naming created by combining the main and intermediate color names, while introducing the specific features of each language, it also shows the productivity of that language and its influence from other languages. It is seen that such denominations produced in the source language are also found in other languages. This work, Color names in V.K. Harchenko's Great Dictionary of Color Names in Russian (Bolshoi Slovar Tsvetooboznaçeniy v Russkom Yazıke) published in 2014 were scanned and prepared. It has been determined that there are 6000 color names in the dictionary. In the study, the color names formed by the concretization of the elements included in the basic vocabulary such as various chemicals, metals and precious stones were compiled and their Turkish equivalents were given. In accordance with the grammar of Russian, new colors were obtained by means of prefixes and some other construction suffixes based on these color names. In addition, the main color tone can be formed from a single word or by combining two or three phrases. In this way, the new color names that emerged with the help of the degree of colors are given in alphabetical order. It has been observed that simile and inspiration play a role in naming colors based on concretization.