A. A. ZAVYALOV’A GÖRE ZAKASPİ OBLASTI’NDA (TÜRKMENİSTAN’DA) HIRİSTİYAN AKIMLARININ YAYILMASI

Özet

Rusya İmparatorluğu’nun Trans-Hazar bölgesindeki önemli bir idari birimi olan Zakaspi Oblastı, Türkmen tarihi açısından ayrı bir dönemdir. Bu, geleneksel Türkmen düşüncesinin ve medeniyetinin değiştirilmeye çalışıldığı bir süreçtir. Hıristiyan Kiliselerinin ve akımlarının Türkmen topraklarına yayılmaları, Türkmen tarihi açısından ayrı bir ehemmiyeti olan konudur. Ancak bu, Türkmen topraklarında Rusya İmparatorluğu işgali sonrası oluşan Sovyetler Birliği döneminin başlamasıyla Hıristiyan akımlarının radikal değişikliğe uğraması sonucu müphem bir konu olarak kalmıştır. Bu konuda Sovyetler Birliği döneminde Türkmenistan’da Hıristiyan akımlarıyla ilgili arşiv belgeleri toplayarak ciddi ilmi inceleme yapan araştırmacılardan biri de A. A. Zavyalov’dur. Zavyalov çalışmalarında Türkmenistan’ın arşiv belgelerden Hıristiyan akımlarının Zakaspi Oblastı’na yayılma ve yerleşme sebeplerini, dönemin materyalisttik bakış açısıyla açıklamaya çalışmıştır. Bu yazıda, Zavyalov’un çalışmasından yola çıkılarak, Sovyet Türkmenistan’daki arşiv belgeleri ve Hıristiyan akımlarının Zakaspi Oblastı’na yayılmalarıyla ilgili genel değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.