THE TURKISH WOMAN IN BULGARIA FROM OTTOMAN TIMES TO NOWADAYS

Abstract

The aim of this study is to examine the image of a Turkish woman in Bulgaria over the centuries. The sisters, daughters, spouses of the Ottoman sultans are mentioned in the Ottoman sources. Some of them have been closely related to Bulgaria's geography and have established foundations here. As a matter of fact, it is possible to follow the names of them in the Ottoman sources and to get information about the foundations they have established. Women representatives of Mihaloğulları family also set up foundations and devoted themselves to charity work. We find in the Balkans not only men but also women-dervishes as the pioneers of Islamization and Turkishization. Among these we should not forget Kızana Sultan and Fatma Ana, the daughter of Elmalı Baba. In addition, Zahide Ana, who gave birth to a pole like Demir Baba, is also important for the image of Turkish women in Bulgaria. In the 17th and 18th centuries, we reach the image of a Turkish woman who likes to read and is a book owner in Bulgaria. Migrations from the second half of the nineteenth century and the beginning of the twentieth century has challenged the Turkish woman in Bulgaria with difficulties. The Turkish woman has lost her husband and children in the fronts and during the migrations. In the communist era, we come accross a Turkish woman who is working, studying, struggling for her children without being tired of her life. In some arts and sciences, well-known names took their place. Turkish woman became artist, doctor, teacher. In 1984-1985 during the campaign of the change of Turkish names with Bulgarian ones and after, fighting Turkish woman came to the fore. Finally, we will speak about the women who have come to Turkey in 1989 and who have gained a significant place in society and earned respectable professions. In this study, the formation of the image of Turkish women who left their mark on the Bulgarian geography from the Ottoman period to the present will be examined.

Özet

Bu çalışmanın amacı, Bulgaristan’da asırlar boyunca oluşan Türk kadının imajını incelemektir. Osmanlı kaynaklarında Osmanlı padişahlarının kız kardeşlerinden, kızlarından ve eşlerinden söz edilmektedir. Bunlardan bir kısmı, Bulgaristan coğrafyası ile yakından ilgilenmişler ve burada vakıflar kurmuşlardır. Nitekim Osmanlı kaynaklarında bunların isimlerini takip etmek ve kurdukları hayratla ilgili bilgilere ulaşmak mümkün olmaktadır. Yine uçbeylerinden Mihaloğulları ailesine mensup kadın temsilciler, vakıflar kurarak kendilerini hayrat işlerine adamışlardır. Balkanlarda İslamlaşmanın ve Türkleşmenin öncüsü olarak sadece erkekler değil, kadın dervişlere de rastlamaktayız. Bunlar arasında Kızana Sultan ile Elmalı Baba’nın kızı Fatma Ana’yı unutmamak gerekir. Ayrıca Demir Baba gibi bir kutbu doğuran Zahide Ana da Bulgaristan’daki Türk kadın imajı bakımından önemlidir. XVII. ve XVIII. yüzyıl kaynaklarında ise Bulgaristan’da okumayı seven ve kitap sahibi olan Türk kadın imajına ulaşmaktayız. XIX. yüzyılın ikinci yarısından ve XX. yüzyılın başından itibaren yaşanan göçler Bulgaristan’daki Türk kadınını zorluklarla imtihan etmiştir. Türk kadını, cephede ve göçlerde eşini, evladını kaybetmiştir. Komünizm döneminde eşiyle omuz omuza çalışan, okuyan, yılmadan usanmadan evlatları ve ailesi için mücadele eden bir kadın karşımıza çıkmaktadır. Bazı sanat ve bilim dallarında meşhur isimler kendilerine yer edindiler. Türk kadını, sanatçı, doktor, öğretmen oldu. 1984-85 yılındaki ad değişiminde ve sonrasında mücadele eden Türk kadını ön plana çıktı. Son olarak 1989 göçü ile gelenler arasında önemli yere sahip ve saygın meslekler edinmiş kadınlar da toplumda yerini aldı. Çalışmada Osmanlı döneminden günümüze Bulgaristan coğrafyasında iz bırakan Türk kadın imajının oluşumu incelenecektir.