HAK VE ÖZGÜRLÜK GAZETESİNİN BULGARİSTAN’DA TÜRK KİMLİĞİNİN ŞEKİLLENMESİNDEKİ ROLÜ (1991 – 1995)

THE ROLE OF THE NEWSPAPER HAK VE ÖZGÜRLÜK IN SHAPING TURKISH IDENTITY IN BULGARIA (1991- 1995)

Abstract

Bu makale 1991 ve 1998 yılları arasında Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) partisinin resmi yayın organı olarak Türkçe dilinde yayınlanan Hak ve Özgürlük (Rights and Freedom) gazetesinin, Bulgaristan’da Komünist Rejimin çökmesinin ardından Türk kimliğinin inşasında oynadığı rolü araştırmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünün ardından Bulgaristan Balkanlar’da en çok Türk nüfusun yaşadığı ülke durumuna gelmiştir. Bulgarlar ulus devletlerinin kuruluşunun ardından, toplumu ve kimliklerini derinden etkileyen birçok rejim değişikliği ile yüz yüze gelmiştir. Bu değişikliklerden doğrudan etkilenen Türkler, Bulgaristan’da ulusal azınlık olarak kimliklerini inşa etmek için yoğun çaba sarf etmiştir. Komünist Rejimin 1971’den başlayarak Bulgaristan’da yaşayan Türk toplumuna yönelik politika değişimi, 1984-1985 yılları arasında gerçekleşen isim değiştirme kampanyasına yol açmış ve en son olarak 1989 büyük göçü ile sonlanmıştır. Jivkov’un iktidardan düşmesinin ardından Bulgaristan’da demokrasiye geçiş süreci başlamış ve Türk azınlığı bu süreçteki yerini almıştır. Bu süreç boyunca Bulgaristan’da Türk politik partisi olarak bilinen HÖH (Hak ve Özgürlük Hareketi) tarafından yayınlanan gazete Türk kimliğini destekleyici içerik üretmiştir. Derginin 1991 – 1995 yılları arasında basılan sayılarına Türk Milli Kütüphanesi arşivlerinden ulaşılmıştır. Gazete yayınlarının etkilerini ortaya çıkarmak amacı ile içerik ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Bu sebeple çalışma, içeriği incelemek üzere belge analizi tekniği ile sürdürülmüştür. Bu analizin ardından gazetenin sağladığı içeriğin Bulgaristan’da Komünist Rejimin çöküşünün ardından Türk kimliğinin şekillenmesinde önemli bir rol oynadığı sonucuna varılmıştır.

Özet

This article examines the role of the publication of the newspaper Hak ve Özgürlük – (Rights and Freedom), which was published between the years of 1991 and 1998 in Turkish as an official media organ of the political party The Movement for Rights and Freedoms – MRF, in the construction of Turkish Identity in Bulgaria after the collapse of Communist Regime. After the dissolution of the Ottoman Empire Bulgaria has become the country where the biggest number of Turks live in Balkans. Bulgarians after founding their national state has faced several regime changes that effect its population and their identity deeply. Turks, having directly been affected by these changes, have spent a vigorous effort to construct their identity as a national minority in Bulgaria. The Communist Regime’s policy change towards Turkish community starting from 1971 resulted in name changing campaign of 1984-1985 and finally the great exodus of 1989. After the fall of Zhivkov the process of democratic transition started in Bulgaria and Turkish minority took its position in this practice. Throughout this process a newspaper published by the political party MRF, which is known as the Turkish political party in Bulgaria, has supplied content to promote Turkish identity. The issues of the newspaper published between the years of 1991 – 1995 has been received in the archives of the Turkish National Library in Turkey. In order to find out the effect of the newspaper’s publication, the content has been analysed in a detailed way. Therefore, the study is conducted by using document analysis technique to analyse the content. As a result of this analysis it has been reached that the newspaper content has played significant role in shaping Turkish identity in Bulgaria after the collapse of Communist Regime.