Fazla Yağlı Beslenme ve Mitokondri Disfonksiyonu

Özet

Son yıllarda beslenmede karbonhidrat oranını minimuma indirip yağlara (özellikle hayvansalkaynaklı olanlara) ağırlık verilmesinin sağlık açısından yararlı olduğuna dair görüşler ilerisürülmektedir. Oysa bilimsel araştırmalar bu öneriyi doğrulamamaktadır. Fazla yağlı beslenme,mitokondri fonksiyonları üzerinde olumsuz etkilidir. Mitokondrinin yapısal ve fonksiyonelbozuklukları mitokondri disfonksiyonu terimiyle ifade edilir. Fazla yağlı beslenmeninmitokondri disfonksiyonuna yol açan mekanizmaları tetiklediği ortaya çıkmıştır.Mitokondride yer alan başlıca reaksiyonlar yağ asidi oksidasyonu, TCA siklusu, elektrontransport zinciri ve oksidatif fosforilasyondur. Yağ asitleri ve piruvatın oksidasyonu ilemitokondride asetil KoA oluşur. Asetil KoA nukleusa taşınır ve histonların asetilasyonu içinkullanılır. Histon asetiltransferazlar (HATs) tarafından gerçekleştirilen bu reaksiyonda asetilKoA konsantrasyonu hız düzenleyicidir. Histon asetilasyonunu takiben gen ekspresyonuaktiflenir ve transkripsiyon ilerler. Asetil KoA’nın yetersizliğinde asetilasyon olmaz, dolayısıylagen ekspresyonu baskılanır, transkripsiyon durur. Bu olay özellikle mitokondriyal enzimlerin veantioksidan savunma moleküllerinin sentezinin durmasına yol açar. Mitokondriyal ROS artar.Fazla yağlı beslenmenin karnitin mekiğini inhibe ederek yağ asitlerinin sitozolden mitokondriyetaşınımını, dolayısıyla oksidasyonu engellediği gösterilmiştir. Yağ asidi oksidasyonununtamamlanmaması ve ara ürünlerin birikmesi, mitokondride ROS oluşumunu arttırır. Araştırmalar,sağlığın korunması açısından karbonhidrat yağ ve proteinleri optimum miktarlarda içeren birbeslenme programından vazgeçilmemesi gerektiğine işaret etmektedir.