Hüsameddin Ali el-Bitlisî’nin Câmi‘u’t-Tenzîl ve’t-Tevil Adlı Tefsirinin Mukaddimesi: Tahkik ve İnceleme

Özet

Hüsameddin Ali el-Bitlisî (ö. 909/1504) 15. yy. âlimlerindendir. Nurbahşiyye tarikatına mensuptur. Tasavvuf, felsefe ve tefsir alanlarında çeşitli eserler yazmıştır. Eserlerinde varlık mertebeleri (merâtibu’l-vücud/ontoloji) ve insan-ı kâmil olma sürecine (psikoloji) dair meseleleri tartışmıştır. Hayatının son dönemlerinde yazdığı Câmi‘u’t-Tenzîl ve’t-Tevil adlı tefsir eseri onun en önemli eseridir. Eserin tam bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi’nde, eksik bir nüshası ise Bitlis-Ohin’de Şeyh Alaaddin’in özel kütüphanesinde bulunmaktadır. Bu araştırma Câmi‘u’t-Tenzîl ve’t-Tevil adlı tefsir eserinin mukaddimesini şekil ve muhteva açısından incelemekte; ayrıca mukaddimenin tahkikli metnini de sunmaktadır.