SÂKÎNÂMELERE GÖRE ŞARABIN VASIFLARI VE ETKİLERİ

Özet

Eski kültürde, insanların bir araya gelip beraberce yiyip içtikleri, sohbet ettikleri eğlence meclislerinin (bezmlerin) önemli bir yeri vardır. Sosyal hayatın bir parçası olan bu eğlenceler divan şairleri tarafından şiirlerde ya da başka edebî eserlerde anlatılmış hatta sadece eğlence meclislerini konu edinen eserler yazılmıştır. İçki, eğlence meclisi ve meclisle ilgili unsurların sâkîye seslenmelerle anlatıldığı eserlere sâkînâme denir. Arap ve Fars edebiyatında da örnekleri görülen sâkînâmeler, Türk edebiyatında yüzyıllarca varlığını sürdürmüştür. Sâkînâmeler işret meclislerinin her unsurunu (sâkî, içki, içki çeşitleri, kadeh, sürahi, yemekler, mum, musiki vb.) içinde barındıran eserler olduğundan şarap ve şarapla ilgili ögeleri sıkça işlemektedir. Ayrıca bezmdeki bazı unsurlar sâkînâmelerde tasavvufi nitelikte yeni anlamlar kazanmaktadır. Makalemizde sâkînâme ve şarabın tanımları yapılıp Arap, Fars ve Türk edebiyatlarındaki gelişiminden kısaca bahsedildikten sonra mesnevi nazım şekliyle yazılmış yirmi iki sâkînâme metninin taranmasıyla elde edilen örnekler doğrultusunda şarabın nitelikleri ve insan vücudu üzerindeki etkileri açıklanmaya çalışılacaktır.