THE HISTORICAL DEVELOPMENT OF TEXTILE RAW MATERIAL DYEING AND DYESTUFFS

Abstract

It is noticed by the observations that everything for the benefit of human is hidden within the nature. Especially the discovery of some colour pigments in plants and animals indicate that mentioned creatures are means of embellishing daily life objects besides fulfilling peoples sustaining needs. This lead up to researches on the subject. It is understood from the wall paintings that ancient people who had a forager lifestyle used to live in the caves and they ornamented the cave walls with imageries of animals they see around. It is clear by the examinations that these animal figures were encolored by using mixtures produced by grinding and diluting the elements they discovered in the nature. It is known that the animals were domesticated and strings were produced with their fibers after sedentism. After previous times when those fibers were used in natural form, it has been an important milestone for textile history that people of the era discovered by observations that plants and animals in nature have colour elements and produced colours out of them by trial-and-error method and they started to apply them to the fibers they use in textile production Positive outcomes of these practices have encouraged them to keep on working. By prescribing the process and results, these informations were passed down to generations and used throughout history. This study is presented as a result of analyzing and compiling the literature on the subject. The historical progress, use and classification of natural (plant, animal) and synthetic dyestuffs which are discovered by human and used for encolouring textile fibers were discussed in this article.

Özet

İnsanın yararına olan her şeyin doğada gizlendiği gözlemler sonucunda fark edilmiştir. Özellikle bitkilerin ve hayvanların bünyelerinde bazı renk pigmentleri barındırdığına dair keşif, söz konusu canlıların, insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra günlük hayatta kullanılacak eşyaları güzelleştirmek için de bir araç olduğunu göstermiş ve bu yönde araştırmalar yapılmasına sebebiyet vermiştir. Avcılığa ve toplayıcılığa dayalı yaşam şekli süren ilk insanların, mağaralarda yaşadıkları ve bunların duvarlarını, çevrelerinde gördükleri hayvanların betimlemeleriyle tezyin ettikleri günümüze ulaşan duvar resimlerinden anlaşılmaktadır. Söz konusu hayvan çizimlerinin doğada keşfedilen cevherlerin ezilmesi ve sulandırılması suretiyle elde edilen karışımlarla renklendirildikleri yapılan tetkiklerle ortaya konmuştur. Yerleşik yaşama geçişle birlikte hayvanların evcilleştirildiği ve bunların liflerinden ip üretilerek, tekstil yapımında kullanılmaya başlandığı bilinmektedir. Liflerin doğal halinde değerlendirildiği ilk zamanların ardından dönem insanının, doğada bulunan bitkilerin ve hayvanların da bünyelerinde renk cevherleri barındırdıklarını gözlemleri sonucu keşfetmeleri ve bunlardan deneme yanılma yöntemiyle renk üreterek, tekstil üretiminde kullanılacak elyaflara uygulamaya başlaması, tekstil tarihi açısından önemli bir dönüm noktası olmuştur. Söz konusu pratiklerin verimli sonuçlar vermesi bu doğrultuda çalışma yapanları heveslendirmiş ve çalışmalarını sürdürmeye teşvik etmiştir. Elde edilen bulguların reçetelendirilmesi ile bilgiler nesilden nesle aktarılmış ve tarih boyunca kullanılması sağlanmıştır. Bu çalışma, konu kapsamında ortaya konan literatürün analiz edilip, derlenmesi sonucunda ortaya konmuştur. Makale kapsamında insanoğlu tarafından keşfedilerek tekstil elyaflarının renklendirilmesinde kullanılan doğal (bitkisel, hayvansal) ve sentetik boyarmaddelerin; tarihsel süreçteki gelişimi, kullanımı ve sınıflandırılması ele alınmıştır.