5 Saat ve Üzeri Uçuşlarda Kompresyon Çorabı Giyilmesi ile Derin Ven Trombozu Oluşumunun Önlenmesi

Abstract

ÖZET Bu çalışmada, 5 saat ve üzeri uçuşlarda kompresyon çorabı giyilmesi ile derin ven trombozunun oluşmasının önlenmesi hakkında ulusal ve uluslararası literatür taraması amaçlanmıştır. Literatürde süresi 3 saatten 7-8, hatta 12 saate varan uçuşlarda derin ven trombozu (DVT) proflaksisinin incelendiği çalışmalar mevcuttur. DVT epidemiyolojisine bakıldığında, daha çok uzun mesafeli uçuşlarda gözlendiğinden çalışmamızda ortalama bir süre olarak 5 saat ve üzeri çalışmalara yer verilmiştir. Çalışmada Cochrane, PubMed ve Google Akademik, Science Direct veritabanından ‘’deep vein thrombosis’’ ve ‘’compression stockings’’flights’’, ‘’derin ven trombozu’’ ve ‘’uçuş’’ anahtar kelimeleri kullanılarak 2000 yılı Ocak ayından 2019’a kadar olan 60’ı yabancı 74 çalışma taranmıştır. Anahtar kelimeler yoluyla özetlerini taradığımız 74 çalışmadan 44’ünün tam metinlerine ulaşılmıştır. Tam metinlerine ulaştığımız çalışmalar hem kaynak hemde tablo oluşturulması amacıyla değerlendirilmiştir. DVT-uçuş-kompresyon çorabı ilişkisini inceleyen 6 randomize kontrollü çalışma saptanmıştır. Tablo aşamasında bu çalışmalardan yararlanılmıştır. İncelenen 6 randomize kontrollü çalışmada toplam 2482 katılımcı değerlendirilmiştir. Tüm katılımcılarda toplam 48 derin ven trombozu (DVT) vakası bildirilmiştir (%1.93). Kontrol gruplarındaki toplam 1234 katılımcıdan 35’ünde DVT bildirilmiştir (%2.83). Kompresyon çorabı giydirilen 1248 katılımcıdan 13’ünde DVT bildirilmiştir (%1.04). Yalnızca bir çalışmada DVT vakası bildirilmemiş olup, diğer çalışmalarda kompresyon çorabının DVT insidansını azalttığı söylenebilir. Konu ile ilgili yapılmış çoğu çalışmanın sonucuna göre 5 saat ve üzeri uçuşlarda kompresyon çorabının giyilmesi ile derin ven trombozu oluşumu önlenebilir. Son 16 yıldır uzun mesafeli uçuşlarda kompresyon çoraplarının etkisinin değerlendirildiği randomize kontrollü çalışma yapılmamıştır. Yüksek kanıt temelli çalışmalar olan randomize kontrollü çalışmaların önemi düşünüldüğünde, önerimiz bu konuda güncel çalışmaların yapılması gerektiğidir.