GRAMSCI’NİN SİVİL TOPLUM KAVRAMINA BAKIŞI

Özet

Sivil toplum kavramının ortaya çıkışı Antik çağlara kadar gitmektedir. Kavramın gönüllülük ve kolektif yapıların bir arada bulundurulması anlamında yaygın kullanımı görülmekle birlikte, sivil toplum dar anlamda devlet otoritesi ve kanun gücü altında yönetilen siyasi bir topluluğu ifade etmek için kullanılmaktadır. Çalışmada sivil toplumun kavramsal ve tarihsel çerçevesi Antik yunandan başlayarak ele alınmakta olup, Gramsci’nin sivil toplum kavramına yönelik getirdiği ideoloji ve hegemonya tartışması ekseninde gelişimine yer verilmektedir. Gramsci, egemen sınıfların sivil toplum üzerinde açıkça değil ancak örtülü şekilde uyguladığı kültürel tahakkümü hegemonya olarak adlandırmış ve bu alanı rızaya dayalı hegemonya alanı olarak kabul etmiştir. Bu bağlamda Marksizm’in alt-üst yapısalcı analizinde Gramsci’nin sivil toplumunun konumlandırdığı yer, tarihsel blok ve aydınlar ekseninde açıklanmaktadır.