Journals / Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2017 / Cilt: 2 - Sayı: 1
ORIGINAL VOCABULARY OF KITĀB AL‐IDRĀK’S MARGIN GLOSSES AND ITS EQUIVALENT IN ANATOLIAN TURKISH
- Pages
- 103–144
- DOI
- —
Abstract
Since Old Kipchak possesses very few works, Turkic works of Mamluk era havealways been examined within the scope of Kipchak language. These works, however,also include indisputably large Oghuz vocabulary as much as Kipchak one. One of theseworks is a glossary, which has no own manuscript, but is written down on the marginsof Kitāb al‐Idrāk li lisan al‐Atrāk. The margin glosses of Kitāb al‐Idrāk has such avocabulary that only half of it can be found in other Mamluk‐Kipchak works. Thisoriginal part of the margin glosses seems to have to do with Anatolian Turkish withrespect to their phonological character as well as containing many loanwords fromGreek and Armenian. This paper compares the original part of margin glosses of Kitābal‐Idrāk with Anatolian Turkish in three substrata (Old Anatolian Turkish XIII‐XIX. cc.;Anatolian Turkish dialects; standard Turkish) and lists the words matched. Thismatching also sheds light on Oghuzification of Mamluk‐Kipchak language.
Özet
Tarihî Türkçenin Memlûk sahasında yazılmış yadigârları, Eski Kıpçakçametinlerin kısıtlı oluşu dolayısıyla hep Kıpçakça cephesinden ele alınmıştır; ancak busaha eserleri Kıpçak dil malzemesi taşıdığı kadar, yadsınamaz ölçüde Oğuz dilmalzemesi de içermektedir. Bu eserlerden biri de müstakil bir nüshası olmayıpKitābü’l‐idrāk li Lisani’l‐Etrāk adlı eserin derkenarına kaydedilmiş olan sözlüktür.Kitābü’l‐idrāk haşiyelerinin barındırdığı söz varlığının yarıya yakını Memlûk sahasınındiğer eserlerinde görülmemektedir. Memlûk sahası için farklılık arz eden bu söz varlığıgerek fonolojik yapıları dolayısıyla gerekse içinde taşıdığı pek çok Rumca ve Ermenicealıntı dolayısıyla Anadolu Türkçesi ile ilişkili gözükmektedir. Bu çalışmada söz konusuözgün söz varlığı Anadolu Türkçesi ile üç katmanda (Eski Anadolu Türkçesi XIIIXIX.yy.; Anadolu ağızları; standart Türkiye Türkçesi) karşılaştırılmış ve eşleşensözcükler listelenmiştir. Bu eşleşme ayrıca Memlûk‐Kıpçakçasının Oğuzcalaşmasınaışık tutmaktadır.