Müellifi Meçhul Bir "Sad Kelime-i Hz. Ali" Risalesi

Abstract

As known, Turkish-Islamic Literature is built mainly on Quran and alsosuch sources as hadith, fiqh and exegesis which are important regardingthe religion of Islam. In this regard, religious literature works have a greatplace in the history of literature notably tawhid, munâdjât, naat, hundredhadiths, intercessions, fourty hadiths. And it is possible to see the literatureworks such as praise, hilya and legends on the life and personality of Muhammad(pbuh) and his four khalifas. And one of these works is doubtlessis the translation and the interpretation of dictums that belong to thesekhalifas. And this study is the poetic translation of text of the hundred dictumsthat are regarded to have belonged to St. Alî and composed by Cahız(ö. 255/869). First of all, we give knowledge on this text, and subsequentlywe make a critical edition of the risalah. Unfortunately there is no informationof the name-personality of the translator and the date of the translation.In this manuscript, the poet who translated the hundrend dictums ofSt. Alî in a poetic way, didn’t need to give place to an introduction, contentand a conclusion part. The poet here primarily give place to Arabic dictums,and then translated them to Persian in a poetic way, and to Turkish inaruz prosody. The linguistic content of the manuscript make us think thatthe translation belong to 17th or 18 th century

Özet

Bilindiği üzere Türk-İslam Edebiyatı temelde Kur’an-ı Kerim olmak üzerehadis, fıkıh ve tefsir gibi İslam dini açısından mühim olan kaynaklar üzerineinşa edilmiştir. Bu açıdan, edebiyat tarihimizde başta tevhit, münacat,na’at, yüz hadis, şefaatname ve kırk hadis tercümeleri olmak üzere dinîedebiyat ürünleri önemli bir yer tutmaktadır. Hz. Peygamberle beraberonun dört halifesinin hayatları ve şahsiyetleri çerçevesinde başta methiye,hilye, menkıbe gibi edebî türlerin oluştuğunu görmek mümkündür. Butürün en önemlilerinden biri de şüphesiz bu halifelere ait olan bir takımözlü sözlerin yani vecizelerin tercüme ve şerhinden meydana gelenlerdir.Bu çalışmamızda Hz. Alî’ye ait olduğu kabul edilen ve Cāhız (ö. 255/869)tarafından derlenmiş yüz vecizenin Türkçe manzum tercümesi konu edilecektir.Söz konusu çalışmamızda bu metin hakkında bilgiler verilmekte veakabinde risalenin tenkitli metni sunulmaktadır. Eserin elde edilen yazmanüshasında mütercimin adı, kimliği ve tercüme tarihi ile ilgili herhangi birbilgi yer almamaktadır. Elimizde bulunan nüshada Sad Kelime-i Hz. Alî’yimanzum olarak Türkçeye çeviren şair, eserinde mukaddime, sebeb-i telifve hatimeye yer verme ihtiyacı hissetmemiştir. Şair burada evvela Arapçavecizelere yer vermiş daha sonra onları kıta nazım şekliyle Farsça’ya,ardından aruz vezniyle Türkçe’ye aktarmıştır. Nüshanın dil hususiyetleriçevirinin 17. veya 18. yüzyıla ait olduğunu düşündürmektedir.