Journals / Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi / 2022 / Sayı: 8
The Death Of The Typhus Epidemıc And Hafız İsmail Hakkı Pasha In Erzurum At The First World War
- Issue
- 2022 · Sayı: 8
- Pages
- 145–169
- DOI
- —
Abstract
One of the biggest problems that the Ottoman Empire experienced in the Eastern Front in the First World War was the typhus epidemic. In the famous battles of the Sarikamish Battles, where one of the most violent scenes of wars with Russia took place and at the beginning of these battles, the epidemic of typhus caused the death of a humanoid person, one of them being killed by hundreds of thousands of doctors. This typhus epidemic was so effective that it caused more casualties than the battles of the Ottoman Third Army, which fought on the Eastern Front. Those who gave their lives from typhus were killed in ten homeland with the soldier, Hafız İsmail Hakkı Pasha, commander of the front and army, and died before typhus. In this article, the design of the Governor of Erzurum Hasan Tahsin Bey, the telegrams of the Ministry and other archives, the typhus epidemic will be shown the most and the tragedy of the civilian soldier perished, and this tragedy was born. Commander Hafız İsmail Hakkı Paşa tried to explain the day to day death.
Özet
Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’nin Doğu Cephesi’nde yaşadığı en büyük sorunlardan birisi de tifüs hastalığı salgınıdır. Rusya ile yapılan savaşların en şiddetli sahnelerinden birisinin yaşandığı meşhur Sarıkamış Muharebeleri sırasında ve bu çarpışmaların hemen sonrasında ortaya çıkan tifüs salgını, binlerce sivil insanın ölümüne neden olduğu gibi on binlerce er, binlerce subay ve yüzlerce doktoru canından etmiştir. Yaşanan bu tifüs salgını o kadar etkili olmuştur ki Doğu Cephesi’nde çarpışan Osmanlı Üçüncü Ordusu bu hastalık yüzünden yapılan savaşlardan daha fazla zayiat vermiştir. Tifüsten dolayı can veren on binlerce vatan evladı askerle birlikte cephenin ve ordunun komutanı olan Hafız İsmail Hakkı Paşa da yakalandığı tifüs hastalığından dolayı hayatını kaybetmiştir. Bu makalede, dönemin Erzurum Valisi Hasan Tahsin Bey’in Dâhiliye Nezareti’ne çektiği telgraflardan ve diğer arşiv belgelerinden yararlanarak, tifüs salgınının en fazla etkisini gösterdiği ve sivil-asker on binlerce canın telef olduğu bu trajedinin muhtasar bir tasviri yapılmaya ve bu trajediyi yaşayan bir bireyin, Üçüncü Ordu Komutanı Hafız İsmail Hakkı Paşa’nın gün gün ölüme gidişi anlatılmaya çalışılmıştır.