Shaman Head-dresses; Among the Turkic Communities in Altaic Region

Abstract

It is necessary that both the Shaman and the members of the community, who believe in this situation and thus become a part of Shaman rituals, prepare themselves in emotional and mental terms before establishing contact with the creatures of the other world and gods/spirits. No matter what the reasons and the form of the ritual is, the costume of a Shaman is the most influential visual material in associating the medium with extraordinary and magic dimension. The headdresses of the Shamans rank first among the most-needed holy materials to perform the rituals. The headdress may be transformed into anything according to the desire of the Shaman in this belief system. Sometimes, even a simple element may be adequate for this. For example, the feather of an eagle may become a powerful element that enables the Shaman to acquire the ability to fly. Since the headdresses were prepared within a certain discipline although they showed variations according to the type of the rituals and to the experience of the Shaman, and were specific for each Shaman, they had some common characteristics. The Shaman headdresses in Asia-Siberia Region, where the Turkic Nations lived, appear before us with the symbolism of deer, bird and bear. In this study, the examples of the Shaman headdresses of Altai, Hakas/Kachin, Tuva and Karagas/Tofalar communities among the Turkic people in Altaic Region are given, and assessments are made in formal and iconographic terms.

Özet

Şaman’ın ayinlerinde, öteki dünya yaratıkları ve Tanrılar/ruhlarla etkili bir iletişime geçmeden önce, hem kendisinin hem de bu duruma inanarak aslında ritüellerin bir parçası haline gelen topluluk bireylerinin duygusal ve zihinsel olarak hazırlanmaları gerekmektedir. Ayinin sebebi ve şekli ne olursa olsun, donanımlı bir Şaman giysisi ortama olağandışı ve sihirli boyut katmada en etkili görsel materyal durumundadır. Başlıkları da Şaman’ın ritüellerini gerçekleştirmek için ihtiyaç duyduğu kutsal malzemelerin başında gelmektedir. Şaman inanç sisteminde insan ne görünüm verirse o şeye dönüşebilir. Bazen sadece basit bir unsur bile bunun için yeterli olabilmektedir. Örneğin, bir kartal tüyü, Şaman’a uçma yetisi kazandıracak bir güç haline gelebilmektedir. Başlıklar, her Şaman’ın kendine özgü olmasına, topluluklara, Şaman’ın deneyimine ve yapılan ayinin cinsine göre değişiklik göstermesine rağmen belli bir disiplin çerçevesinde hazırlandıklarından, bazı ortak özelliklere sahiptirler. Türk halklarının yaşadığı ve Asya-Sibirya bölgesi Şaman başlıkları geyik, kuş ve ayı simgeselliği ile karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada Altay bölgesinde yaşayan Türk halklarından Altay, Hakas/Kaçin Tuva ve Karagas/ Tofalar’a ait Şaman başlıklarından örneklere yer verilerek biçimsel ve ikonografik açıdan değerlendirilmeye çalışılmıştır.