The Ottomans in the Historiography of the Safavids (The Reign of Shah Ismail and Shah Tahmasb)

Abstract

The history of the Ottoman-Safavid relations lasts more than two hundred years. They began with the very birth of the Safavid State in the first years of the 16th century and continued until its decline in the first quarter of the 18th century, having had a significant impact on the history of not only the entire Middle Eastern region, but also Europe, Central Asia, India, and Russia. These relations have witnessed both protracted and bloody wars, as well as periods of peaceful coexistence, diplomatic and trade ties, cultural interaction and mutual influence. Accordingly, they found wide coverage in the Ottoman and Safavid sources, as well as the reports of European diplomats, travelers and merchants. In this article, we will try to take a look at the relationship between the Ottoman Empire and the Safavid State in the first half of the 16th century during the reign of the first two shahs – Ismail I (1501-1524) and his son Tahmasb (1524-1576), and also briefly analyze the character of the Ottoman image as it was presented in the number of early authentic Safavid sources. Of course, this topic is too extensive to be covered by the framework of one article. Therefore, we will focus our attention on three key events of the 16th-century Ottoman-Safavid relations. – the Chaldiran battle, the escape of the Safavid prince Alkas Mirza to the Ottoman court and the flight of the Ottoman prince Bayazid to the court of Safavid Shah Tahmasb.

Özet

Osmanlı-Safevi münasebetleri iki yüz yılı aşkın bir dönemi kapsayan ve ortaçağda sadece Yakın Doğu’nun değil, Avrupa, Hindistan, Orta Asya ve Rusya tarihini de etkileyen bir amil olmuştur. Bu uzun süreli ilişkilerin tarihi, ağır ve kanlı savaşlara, ideolojik ve mezhepsel çatışmalara, barış antlaşmaları ve dönemlerine, diplomatik ve ticari bağlara, karşılıklı kültürel etkileşime tanıklık etmiştir. Gayet tabii olarak bu ilişkiler hem Osmanlı ve Safevi dairesine giren kaynaklarda, hem de değişik Avrupa tarih kaynaklarında geniş olarak aydınlatılmıştır. Bu yazıda XVI. yüzyılda, özellikle Safevi Devleti’nin ilk hükümdarları olan Şah İsmail (1501-1524) ve Şah Tahmasb (1524-1576) döneminde Safevi dairesinde meydana gelen tarih kaynaklarının bir kısmını ele alarak bu tür eserlerde Osmanlı-Safevi ilişkilerine ne denli yer verildiği, Safevi tarih yazımında nasıl bir Osmanlı imajının çizildiği sorularını kısa şekilde değerlendirmeğe çaba gösterilmektedir. Kuşkusuz, geniş kapsamlı bir araştırmanın konusu olabilecek bu mevzu burada genel çizgileriyle ele alınmış ve başlıca olarak adı geçen dönemde Osmanlı-Safevi münasebetlerinde üç önemli hadise olan Çaldıran meydan muharebesi, Elkas Mirza olayı ve Şehzade Bayezid olayı üzerinde durulmuştur.

Keywords: Osmanlı Devleti, Safevi Devleti, Kızılbaş, Şah İsmail, Şah Tahmasb