Kırghiz and Turgis Campaigns in Kokturk Inscriptions

Abstract

At the beginning of 8th century, in 709-710 years, the military expedition to Kirghiz region in the north and Turgis and Sogd regions in the west, is very important in terms of told detailed and literary in the Inscriptions of Kok Turks. The situation before the war, preparation phase and then are clearly displayed in this work. These struggles are incidents needed to focus on the consolidate of the Turkish Khaganate’s dominance in Central Asia. As is seen on the script, after these invasions in 710, Kirghizs were domineered. In pursuit of this domination, Kirghizs were nearly always loyal to Kok Turk Khanate, because they never forgot the defeat and attempted to rise again. The battles with Turgis and other On Ok tribes led them to cross from west of Altay Mountains to Syr Darya banks. In fact, this situation is an important step for turkization of Turkistan wilderness.

Özet

Sekizinci asrın başlarında, yani 709-710 yıllarında kuzeyde Kırgız sahasına, batıda da Türgiş ve Sogd bölgesine yapılan seferler, dönemin Kök Türkçe yazıtlarında ayrıntılı ve edebi bir dille anlatılması bakımından çok mühimdir. Burada savaşların öncesindeki durum, hazırlık safhası ve sonrasındaki vaziyet yine bütün açıklığıyla göz önüne serilmektedir. Söz konusu mücadeleler Kök Türk Kaganlığının Orta Asya’da hâkimiyetini sağlamlaştırması noktasında üzerinde durulması gereken hadiselerdir. Metinde de açıkça görüldüğü gibi, 710 senesindeki bu akının ardından Kırgızlar hâkimiyet altına sokuldular. Bundan sonra onlar, hemen hemen Kök Türk Kaganlığına hep sadık kaldılar. Çünkü burada yedikleri tokatın acısını uzun yıllar unutamayıp, tekrar böyle bir işe yeltenmediler. Türgişler ve dolayısıyla diğer On Ok kabileleriyle savaşlar da, onların Altayların batısından Sır Derya boylarına kadar gitmelerine yol açtı ki, esasında bu vaziyet Türkistan sahrasının Türkleşmesinde önemli bir adımdır.