From Stonemasonry of Steppe to Ottoman Miniiature Art; Turkish Art and Thought

Bozkır Taş İşçiliğinden Osmanlı Minyatürlerine Türk Düşünce ve Sanatı

Abstract

The definition of Nomad, which is used for the pre-Islamic period of Turkish history, marks the art of Turks as well as in every aspect of state and social life. Moreover, the stone drink, which has an important place in the pre-Islamic Turkish art, has an important place in the formation of the culture and tradition of the society. The reference to the nomads of the Nomad Turks and their inability to bring about civilization can be rejected by artistic products especially stone work and sculpture. In particular, the available data on stone work - in particular stone inscriptions and archaeological finds around it - are among the indicators that this cannot be accepted. However, the fact that the Turks accept Islam has led to a profound change in Turkish thought and art as in all other areas. The traces of this new concept shaped around Islam's art interpretation reveals itself around structures of faith. In particular, a belief-centered idea of sculpture and sculpture has been dominated and the prohibition of portrayal has led to the complete disappearance of this art. The traces of this mental transformation, which manifests itself in parallel with the changes in the world of thought, will continue to until the foundation of the Republic. On the other hand, the background of Ottoman miniature art, which dates back to the time of the Uighurs, has continued to exist in the Ottoman example by becoming a dynasty-centered and an artistic arm that depicts the ruler. Moreover, in some examples of miniature, it is possible to see the traces of the contradiction between thought and art and belief.

Özet

Türk tarihinin İslam öncesi dönemi için kullanılan bozkır tanımı devlet ve toplumsal hayatın her yönünde olduğu gibi Türklerin sanatına da damgasını vurur. Dahası İslam öncesi Türk sanatında önemli bir yer tutan taş içliği, toplumun kültür ve geleneğinin oluşmasında önemli bir yer tutar. Bozkır Türklerinin göçebe olmalarına ve bu münasebetle medeniyet meydana getiremediklerine yapılan atıf her şey bir tarafa sanatsal ürünler ve özelikle taş işçiliği ve heykel işlemeciliği ile reddedilebilir. Özelikle taş işçiliğine dair eldeki veriler -ki özelikle taş yazıtlar ve etrafındaki arkeolojik buluntular- bunun kabul edilemeyeceğinin göstergeleri arasında yer alır. Ne ki Türklerin İslamiyet’i kabul edişleri, diğer bütün alanlarda olduğu gibi Türk düşünce ve sanatında da köklü bir değişime yol açtığını göz önüne serer. İslam’ın sanat yorumu etrafında şekillenen bu yeni anlayışın izleri, kendisini daha çok inanca dair yapılar etrafında göstermektedir. Özellikle heykel ve heykelciliğe inanç merkezli bir düşüncenin hâkim olması ve tasvirin yasaklanması, bu sanatın tam anlamıyla ortadan kaybolmasına sebep olmuştur. Düşünce dünyasındaki değişimlere paralel olarak kendisini gösteren bu zihinsel dönüşümün izleri özellikle Cumhuriyet’in kuruluşuna kadar devam edecektir. Öte yandan Osmanlı minyatür sanatının daha Uygurlar zamanına kadar giden arka planı Osmanlı örneğinde daha ziyade hanedan merkezli, hükümdarı betimleyen bir sanat kolu haline dönüşerek varlığını sürdürmüştür. Kaldı ki bazı minyatür örneklerinde düşünce ve sanat ile inanç arasında yaşanan çelişkinin izlerini görmek mümkündür.