Journals / Milli Folklor Dergisi / 2014 / Cilt: 13 - Sayı: 103
The concepts of Kut and crow in ancient Turkic peoples worldview
- Journal
- Milli Folklor Dergisi
- Pages
- 69–79
- DOI
- —
Abstract
This article is devoted to the analysis of the concept of kut from the mythological and archaeological aspects, which is contained in the traditional worldview of ancient Turkic peoples. The word kut played an important role in the worldview of Turks, in their manner of the life, in the develop- ment of the family. The kut is not only a sign of wealth, abundance and unity, but also is considered as a gift of God. And the second meaning of the word is the human soul and spirit. Turkic people used the lexeme kut as the root of the personal names to give them an omen: İlteris Kutulug Khan, Kutluk- Temir, Kutan (Kotan is king of Kipchak), Kuttuk-Seyit, Kutum-Nazar, Kutpan, Kuttu-Bek, Kutlug Boyla Tarhan, and so on. Also, we can consider the concept kut in association with the concept of a bird. Because it is known that Turkic people have kept idioms like kutu ushtu, kutu kondy or bahyt kusu kondy. What kind of bird could it be? In addition, the conception of equal meaning of kut and crow (proverbs and phrasal verbs) has come down to us from the period of old Turkic people keeping to its semantic meaning and this made a support to the novelty and topicality of the paper.This article is aimed to explore in detail the above-mentioned issues with the help of new resources. The research work covers mythologies of Paleoasian people (İtelmens, Koryaks), Evenkeys, North American Indians, Central Asian Turks, and also ancient Chinese people.
Özet
Makalede eski Türklerin geleneksel dünya görüşündeki kut kavramı mitolojik ve arkeolojik açıdan değerlendirilmeye çalışılmıştır. Kut kavramı Türklerin dünya görüşünde, yaşamında ve aile gelişiminde önemli rol oynamıştır. Kut kelimesi sadece bereket-birliğin, zenginliğin ve baht-rızkın ifadesi değil, aynı zamanda Tanrının lütfu olarak düşünülmüştür. Kut kavramının ikinci bir anlamı da onun, insanın canı ve ruhu olarak da düşünülmesidir. Türk milletleri Kut kelimesini özel isimlerin kökü olarak da kullanmışlardır (kutun isimleri de olumlu şekilde etkileyeceğine inanmışlardır): İlteriş Kutluğ Kağan, Kutluğ-Demir, Kutan (Kıpçak Hanı Kotan), Kuttuk-Seyit, Kutum-Nazar, Kutpan, Kuttu-Bek, Kutluğ Boyla Tarhan vs. Ayrıca, kut kavramı herhangi bir kuş ile ilişkili olarak da değerlendirilebilir. Çünkü Türk halklarında kutu uçtu, kut kondu veya baht kuşu kondu gibi deyimlerin olduğu bilinmektedir. Acaba o hangi kuş olabilir? Kut kavramı ile ilişkili olan kuşun karga olduğunu Türk halklarının sözlü edebiyat ürünlerinde ve folklorunda görmekteyiz. Ayrıca, karga ile araştırma konumuz olan kut kavramının anlamsal yakınlığını gösteren bilgilerin (atasözleri, deyimler ve sıfat tamlamaları) başlangıçtaki anlamının eski Türklerden günümüze kadar değişmeden ulaştığını da görmekteyiz. Makalede yukarıda bahsedilen meseleler yeni kaynaklara dayanarak kapsamlı bir şekilde araştırılacaktır. Araştırma Paleoasya halkları (İtelmenler, Koryaklar), Evenkiler, Kızılderililer ile Orta Asya Türklerinin yanı sıra Eski Çin halklarının mitolojilerini de kapsamaktadır.