Journals / Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi / 2014 / Cilt: 51 - Sayı: 51
-
- Pages
- 27–62
- DOI
- —
Abstract
In the Turkish belief and thought system before Islam, the homeland was seen as holy so that this led people sacrifice their lives for the sake of it. For the Turks, the death for the homeland during war had an honorary and holy aspect. By this way the Turks got the title “soldier”, and they had the right to keep their names “forever” with the priority of erecting “bengu stone” (the stone of eternal life). In the periods when the Turks converted into Islam, parallel to the previous belief and thought system before Islam, martyrdom was praised both for the homeland and the nation and the spreading and keeping the name of the God. They were praised both in Koran and Prophet Mohammed’s hadiths and martyrdom was elevated by mentioning the spiritual rankings martyrs would gain. In this study, people’s beliefs, practices and memoriates originated around the soldiers and their relatives who became martyrs during the events of the terrorist separationist party, PKK (Kurdistan Working Party) after 1980 were analyzed in the example of Edirnekapı Martyrs Memorial. The perspective of their relatives to the concept of martyrdom, the place of martyrdom concept in Istanbul folklore, people’s beliefs, practices and memoriates’ reflection on the oral, written and electronic cultural platforms originated around martyrdom were evaluated according to the information from the relatives of the martyrs which were compiled according to the compilation method.
Özet
İslamiyet öncesi Türk inanış ve düşünüş sistemi içinde vatantoprağının kutsal addedilmesi, kişinin vatan uğruna hiç düşünmedencanını feda etmesi neticesini doğurmuştur. Türkler için vatan uğrunasavaş esnasında gerçekleşen ölümün, onur verici ve kutsi bir yönübulunmaktaydı. Bu sayede “er” unvanı alan Türkler, elde ettikleri “bengütaş” dikme ayrıcalığı ile adlarını “ebediyyen” yaşatma hakkına da sahipolabilmekteydiler. Türklerin İslamiyet’i kabullerinden sonraki dönemlerdeise İslam öncesi Türk inanış ve düşünüş sistemine paralel olarak bir yandanvatan ve millet diğer yandan Allah’ın adını yayma ve yaşatma uğruna şehitolma, hem Kur’an-ı Kerim’de hem de hadislerde övülmüş ve şehitlerinkazanacağı manevi mertebelerden bahsedilerek şehitlik yüceltilmiştir.Bu çalışmada; İstanbul folkloru içinde tespit ettiğimiz, 1980sonrası bölücü terör örgütü PKK tarafından çıkarılan olaylarda şehit olanaskerler ve şehit yakınları etrafında oluşan halk inançları, uygulamalar vememoratlar Edirnekapı Şehitliği örneğinde incelenmiştir. Sahada derlememetoduyla şehit yakınlarından elde edilen bilgilere göre; şehit yakınlarınınşehitlik kavramına bakış açıları, şehitlik kavramının İstanbul folkloruiçindeki konumu, şehitlik etrafında oluşan halk inançları, uygulamalar vememoratların sözlü, yazılı ve elektronik kültür ortamlarındaki yansımalarıda göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir.