Stories to encourage respect for parents int the ottoman morals and manner books

Osmanlı ahlak ve terbiye kitaplarında ebeveynlere hürmeti teşvik etmeye yönelik hikâyeler

Abstract

This essay is to comprehend the relationship between the parents and their children, and on which values and perceptions the relationship is built via analyzing certain stories taken from books on morals and manners. Besides encouraging and warning children about acting respectfully towards their parents, these stories employ the relationship between the parents and their children at different levels. Islamic-Ottoman law regulates parents-children relationship on mutual rights and responsibili- ties. The stories not only put emphasis on this aspect of the relation but also present love, respect and compassion as parts of this relationship. As a result of the miraculous connection beginning from the womb, the stories bring mostly the relationship between sons and their mothers forward. That is why fathers -despite having a respectful place- do not appear often in the stories. On the other hand, daugh- ters are kept in the background because they are regarded as guests who will leave the home sooner or later. According to the stories, the children ought to serve their parents when needed, please them, satisfy their needs and never act against their words. Acting this way, the children would partly pay their parents back for their care when they were little. A considerable part of the stories, despite being based on religious sources, have eventually met with various local stories and become an important part of the tradition, and hence have been reproduced by being transmitted from generation to gene- ration for centuries. The question of how much the response was between the stories and the daily life needs to be researched into. Yet, it is crystal clear that these stories lead the dimension of perception of the relationships between individuals.

Özet

Bu makale, Osmanlı ahlak ve terbiye kitaplarında ebeveynlerle çocukları arasındaki ilişkileri anlatan hikâyelerden yola çıkarak, bu ilişkinin hangi değerler ve algılar üzerinden kurulduğunu an- lamaya çalışmaktadır. Bu hikâyeler ebeveynlerle çocukları arasındaki ilişkileri farklı boyutlarıyla ele almış, çocukları ebeveynlerine hürmet etmeleri hususunda teşvik etmiş ve uyarmıştır. İslam-Osmanlı hukuku ebeveynlerle çocukları arasındaki ilişkileri karşılıklı haklar ve sorumluluklar temelinde dü- zenlemiştir. Hikâyeler bunun üzerinde durmakla birlikte sevgi, saygı ve şefkat gibi hususları da bu ilişkinin bir parçasına dönüştürmüştür. Hikâyeler, anne karnında başlayan mucizevî bağın bir sonu- cu olarak genellikle annelerle erkek çocukları arasındaki ilişkiyi ön plana çıkarmıştır. Bundan dolayı, saygın bir konuma sahip olmakla birlikte, babalar hikâyelerin çok azında ele alınmıştır. Kız çocukları ise bir süre sonra yuvadan ayrılacak misafir olarak görüldüklerinden dolayı arka planda bırakıl- mıştır. Hikâyelere göre çocuklar, ihtiyaç duyduklarında ebeveynlerine hizmet etmeli, gönüllerini hoş tutmalı ve bütün ihtiyaçlarını karşılayıp sözlerinden çıkmamalıydı. Çocuklar bu şekilde hareket ede- rek ebeveynlerinin küçükken kendilerine yaptıkları hizmetin karşılığını kısmen de olsa ödemiş oluyor- lardı. Aktarılan hikâyelerin önemli bir kısmı dinsel bir kaynağa dayanmasına karşın zamanla çeşitli yöresel anlatılarla buluşarak geleneğin önemli bir parçasına dönüşmüş ve yüzyıllar boyunca nesilden nesile aktarılarak yeniden üretilmiştir. Hikâyelerin gündelik yaşamda ne kadar karşılık bulduğu soru- su ayrıca araştırılmayı beklemektedir. Ancak bu hikâyelerin kişiler arası ilişkilerin algılar boyutunu yönlendirdikleri de açıktır.