The reflection of folk wisdom into Turkish language at the markets and bazaars

Abstract

Marketplaces have taken an important place in the lifes of societies throughout the human history. For ages, elements of oral culture have been encountered in the marketplaces where various products are sold and exchanged. Marketeers use these elements for various reasons such as praising the products they sell and attracting peoples attention. What are frequently seen in these samples are rhymes, exaggerated expressions, similes, personifications and sayings based on alliterations. The deep images and intuitional expressions of folk culture in these aforementioned expressions immediately attract attention. In this article, various expressions which are used in the markets and bazaars and which are mostly oral were discussed. Many of the examples were collected through observations and interviews in the markets and bazaars in Ankara, Aydın, Denizli, İzmir, Balıkesir, Niğde. The collected examples are handled individually and in groups according to their subjects, the qualifications of the language used in the markets and bazaars was tried to be revealed. Furthermore, the aforementioned samples were evaluated in terms of meaning and various communication situations. While analyzing the samples, the issues identified during the observation and interviews were explained in order to reveal clearly why and how these expressions were used. The aim of this study is to identify the samples related to the subtleties and the power of Turkish language, to share these elements with the readers, and to attract public attention to these subtleties of public wisdom that are especially encountered in the elements of oral culture at the marketplaces. This study is essential in terms of raising awareness about our elements of oral culture among Turkish people of all ages.

Özet

Pazarlar, insanlık tarihi boyunca toplumların hayatında önemli yer tutmuş mekânlardır. Çeşit çeşit ürünlerin takas edildiği, satıldığı bu yerlerde eskiden beri sözlü kültür unsurlarıyla yaygın olarak karşılaşılır. Pazarcılar bu unsurları, sattıkları ürünleri methetmek, insanların dikkatlerini çekmek gibi amaçlarla kullanmaktadırlar. Bu örneklerde ses tekrarlarına dayalı sözler, tekerlemeler, benzetmeler, abartılı ifadeler, kişileştirmeler çok sık görülmektedir. Söz konusu ifadelerde halk kültüründeki derin imgeler ve sezgisel ifadeler hemen dikkati çekmektedir. Bu yazıda pazar yerlerinde ve çarşılarda kullanılan ve çok büyük bölümü sözlü olan çeşitli ifadeler üzerinde durulmuştur. Bu örneklerin çoğu Ankara, Aydın, Denizli, İzmir, Balıkesir, Niğde illerindeki pazar yerlerinden ve çarşılardan gözlem ve görüşme yoluyla derlenmiştir. Tespit edilen örnekler kendi içinde tek tek ve gruplar hâlinde ele alınmış; çarşı-pazarda kullanılan dilin nitelikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca söz konusu örnekler, anlam olayları ve çeşitli iletişim durumları açısından değerlendirilmiştir. Örnekler incelenirken, sözlerin nasıl ve hangi amaçla kullanıldığını daha açık bir biçimde ortaya koymak için gözlem ve görüşme sırasında tespit edilen hususlar da açıklanmıştır. Bu çalışmanın amacı, çarşı-pazarda kullanılan Türkçenin anlatım incelikleri ve gücüyle ilgili örnekleri tespit etmek, okuyucuyla paylaşmak ve özellikle pazar yerlerindeki sözlü kültür unsurlarında karşımıza çıkan halk bilgeliğinin inceliklerine dikkat çekmektir. Bu çalışmanın, her yaştaki insanımızda, sözlü kültür unsurlarımızla ilgili farkındalık oluşturmak açısından da önemli olduğu düşünülmektedir.