Journals / Turkish Journal of Forest Science / 2018 / Cilt: 2 - Sayı: 1
INVESTIGATION OF SOME ECOHYDROLOGICAL CHARACTERISTICS AND LAND USE RELATIONS IN WATERSHED SCALE (Bertiz Stream Watershed Sample)
- Pages
- 68–82
- DOI
- —
Abstract
Investigation of the structure and functions of natural ecosystems and their relationship to each other is an important step in achieving the necessary baseline data for sustainable planning and management. This research was carried out to evaluate the relations among with some physiographic, soil and hydrologic characteristics and land use which were effected of Bertiz Stream flow. The research area is located in the Kahramanmaraş province. Within the scope of the research, the physiographic characteristics (slope, aspect and altitude), some soil (texture, pH, bulk density, water holding capacity, particle density, permeability, colloid humidity equivalent, dispersion ratio and porosity) and hydrological properties (form factor, circularity ratio, elongation ratio, stream frequency, drainage density and hypsometric curve) of the area have been evaluated. The average altitude of the watershed is 1563 m and the average slope is 23.5%. The 42.95% of Bertiz Stream Watershed is covered forest area, 34.85% is covered agriculture land and 22.20% is rangeland. Dispersion ratio and colloid / humidity equilibrium values in terms of erosion tendency index were found to be above the limit values in all three land uses. Watershed soils are generally susceptible to erosion. This situation is due to the decreased vegetation ratio with the negative physiographic characteristics in the areas with semi-arid climate type. As a hydrological feature, the form factor was 0.42 and the circularity ratio was 0.41 for the research area. The frequency ratio and drainage density of 1557 streams in the area was determined as 5.01 and 2.37 respectively. It has been determined that the concentration of drainage density in the study area was not sufficient to discharge sudden flows in the watershed in a short time. The abrasion power and abilities of rivers were excessive. Current degraded forests must be rehabilitated to prevent sediment transport in the watershed and reduce erosion sensitivity in the soil, optimal land use plans should be prepared and misuse of land should not be allowed.
Özet
Doğal ekosistemlerin yapı ve fonksiyonlarının araştırılması ve birbirleriyle olan ilişkilerin ortaya konulması sürdürülebilir planlama ve yönetim için gerekli temel verilerin elde edilmesinde önemli bir aşamadır. Bu araştırma Bertiz Çayı havzasında dere akımları üzerinde etkili olan bazı fizyoğrafik, toprak ve hidrolojik özellikleri ile farklı arazi kullanımları arasındaki ilişkileri ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Araştırma alanı Kahramanmaraş ili sınırları içerisinde yer alan Bertiz Çayı havzasıdır. Araştırma kapsamında alanının fizyoğrafik karakteristikleri (eğim, bakı, yükselti), bazı toprak özellikleri (tekstür, pH, hacim ağırlığı, su tutma kapasitesi, tane yoğunluğu, permeabilite, kolloid-nem ekivalanı, dispersiyon oranı ve boşluk hacmi) ve bazı hidrolojik özellikleri (form katsayısı, dairesellik oranı, uzunlaşma oranı, dere sıklığı, drenaj yoğunluğu ve hipsometrik eğri) ortaya konulmuştur. Havzasının ortalama yüksekliği 1563 m ve ortalama eğimi % 23,5 olarak tespit edilmiştir. Bertiz Çayı Yağış Havzasının % 42,95’i orman, % 34,85’i tarım ve % 22,20’si mera arazisidir. Erozyon eğilim indeksi olarak dispersiyon oranı ve kolloid/nem ekivalanı değerleri her üç arazi kullanım şeklinde de sınır değerlerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Havza toprakları genel olarak erozyona duyarlıdır. Bu durum yarı kurak iklim tipine sahip alanda, olumsuz fizyoğrafik özelliklerle beraber bitki örtüsünün çok zayıf karakterde olmasından kaynaklanmaktadır. Hidrolojik özellik olarak araştırma alanı için form katsayısı 0,42 ve dairesellik oranı 0,41 olarak tespit edilmiştir. Alanda bulunan 1557 adet derenin sıklık değeri 5,01 ve drenaj yoğunluğu ise 2,37 olarak belirlenmiştir. Çalışma alanı içerisindeki drenaj yoğunluğu havzada oluşabilecek ani akımları kısa sürede deşarj edebilecek yeterlilikte olmadığı tespit edilmiştir. Akarsuların aşındırma güç ve kabiliyetleri oldukça fazladır. Havzadaki sediment taşınımını engellemek ve topraktaki erozyon duyarlılığını azaltmak için mevcut bozuk ormanlar rehabilite edilmeli, optimal arazi kullanım planları hazırlanmalı ve yanlış arazi kullanımlarına izin verilmemelidir.