Göstergeler Ormanında Genç Okur Kırmızı Başlıklı Kız Masalının Üç Göstergelerarası Uyarlaması

LE JEUNE LECTEUR DANS LE BOIS DES SIGNES TROIS ADAPTATIONS INTERSÉMIOTIQUES DU PETIT CHAPERON ROUGE

Abstract

RÉSUMÉ Le Petit Chaperon Rouge est peut-être aujourdhui le personnage littéraire le plus célèbre en Occident, avec une popularité qui transcende nations, classes et générations. Il suffit de minuscules sig- nes, une touche de couleur, un loup, pour quimmédiatement on la reconnaisse. Cette culture partagée est une véritable aubaine pour les illustrateurs: débarrassés des obligations narratives, ils peuvent saffranchir du texte et proposer une interprétation personnelle du conte. À travers trois adaptations en album jeunesse, trois uvres pionnières particulièrement audacieuses, nous souhaiterions montrer comment lillustration remplace, corrige ou ravive lhistoire ancestrale. Comment elle entraine le jeune public entre mots et images, dans une lecture sémiotiquement complexe qui questionne le conte, et avec lui le rapport à lautorité et aux limites du livre. Au risque, peut-être, de sy perdre... Car notre Petit Chaperon peut-il sortir indemne des grands écarts entre patrimoine littéraire et investigation créatrice ? Peut-il à la fois porter le flambeau de lhéritage classique et celui de lirrévérence moderne ? Cest ce que nous tenterons de comprendre en étudiant dans un premier temps la place du texte source, pour dégager ensuite les relations intersémiotiques qui se tissent entre lhistoire et limage, ce qui nous mènera à interroger les nouvelles fonctions du conte. Mots-clés

Özet

Kırmızı Başlıklı Kız, Batı kültüründe ulusları, sınıfları, nesilleri aşan bir popülerliğe sahip belki de en ünlü yazınsal kişiliklerden birisidir. Küçücük bir gösterge, fırça darbesi, bakış bu kişiliği hemen tanımaya olanak sağlamaktadır. Paylaşımda olan böyle bir kültürel unsur ressamlar, çizgi ustaları için gerçek bir kazanç sayılır: anlatısallığın zorlamalarından kurtulan sanatçılar metni bir yana bırakıp masalın kişisel bir yorumuna girişmektedirler. Gençlik albümleri arasında masalın üç temel uygu- lamasından yola çıkarak resmin eski bir masalın öyküsünün nasıl yeniden düzenlediği, güncellediği üzerinde durulacaktır. Bunu yaparken, masalı sorgulamaya alan karmaşık bir göstergebilimsel okuma üzerinden, genç okurların sözcüklerle görüntüler arasında gidiş gelişleri, kitabın sınırları ve yetke ko- numundaki bir yazarla ilişkileri kavranmaya çalışılacaktır. Böyle bir girişim okumada yönünü yitirme tehlikesini de beraberinde getirmektedir. Çünkü Kırmızı Başlıklı Kız, gelenekselleşmiş yazınsal bir ürün olarak bir yenidenyaratma sürecinden zarar görmeden çıkabilir mi? Hem bir klasik miras olması hem de güncele taşınması eski bir yapıta saygısızlık sayılabilir mi? sorularını sordurmaktadır. Çalış- mamızda bunları anlamaya çalışacağız; bunu yaparken ilk aşamada kaynak metnin konumunu incele- dikten sonra içerikle/öyküyle görüntü arasındaki göstergelerarası ilişkileri ortaya koyacağız, böylelikle masalın yeni bağlamdaki işlevlerini sorgulayacağız. Anahtar Kelimeler