An Evaluation on Traditional Sohbet Meetings in Turkey

Abstract

Depending on the return of the 21st century, the widespread of mass media such as radio, televisi-on, internet and telephone, and the different entertainment sectors that emerged parallel to them, have begun to eliminate the application area of traditional culture over time. In such an environment some traditional structures were continued to be adapted to the conditions of the age, while some were out of practice over time. Sohbet meetings both bearer of oral traditional culture and a form of entertainment is a social organization especially during the long winter nights coming together to spend a pleasant time within certain rules and providing social solidarity. In different regions of Turkey it is known different names such as: “Yârân/Yâren, Ates Gezmesi, Kursubası, Barana, Cumbus Âlemleri, Ferfene/ Herfene/Harfene/Erfane, Gezek, Helebis, Helva Meetings, Muhabbet Gecesi, Oturak Âlemleri, Sıra Âlemleri, Sıra Eğlencesi, Sıra Gecesi and Velime (Eyvan) Gecesi”, outside of Turkey; it is known such as: “Coro Bozo, Konusma, Gesdek, Mesrep and Muhabbet”. This article has been formed as a result of field research with 372 people in various places of Turkey including provinces, districts and townss between 2012 and 2016 and as a result of data obtained from studies in different libraries. It has been found out that the traditional sohbet meetings in Turkey are made in accordance with the traditional structure of some part and some part is updated according to the conditions of the present age as a re-sult of the assemblies and researhes. There are also sohbet meetings which losing application area due to various reasons and we can learn information about it from a limited number of verbal and written sources. After the general information on the introduction about the traditional sohbet meetings, the local names of the sohbet meetings are arranged according to the locals. Then the spread of the sohbet meetings in Turkey is shown using the shapes and colors determined on the map together with the necessary explanations. Finally, in the context of developments in the modern world, the effects of mass media such as television and internet and associations have been emphasized in the continuation or forgotten of the meetings. In this way the local names of the traditional sohbet meetings in Turkey, the spreading area and the current situation are stated.

Özet

Yirmi birinci yüzyılın getirilerine bağlı olarak radyo, televizyon, internet ve telefon gibi kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması ve bunlara paralel şekilde ortaya çıkan farklı eğlence sektörleri, geleneksel kültürün icrâ zeminini zamanla ortadan kaldırmaya başlamıştır. Böyle bir ortamda bazı ge-leneksel yapılar çağın şartlarına uyarlanarak devam ettirilirken, bir kısmı ise zamanla uygulama dışı kalmıştır. Geleneksel sözlü kültürün taşıyıcısı ve bir eğlence biçimi olan sohbet toplantıları, özellikle uzun kış gecelerinde insanların bir araya gelerek belirli kurallar çerçevesinde hoşça vakit geçirmesini ve toplumsal dayanışmayı sağlayan sosyal bir organizasyondur. Sohbet toplantıları Türkiye’nin fark-lı bölgelerinde “Yârân/Yâren, Ateş Gezmesi, Kürsübaşı, Barana, Cümbüş Âlemleri, Ferfene/Herfene/ Harfene/Erfane, Gezek, Helebiş, Helva Sohbetleri, Muhabbet Gecesi, Oturak Âlemleri, Sıra Âlemleri, Sıra Eğlencesi, Sıra Gecesi ve Velime (Eyvan) Gecesi” gibi değişik isimlerle, Türkiye dışında ise “Coro Bozo, Konuşma, Geşdek, Meşrep ve Muhabbet” gibi benzeri adlarla bilinmektedir. Bu yazı, 2012-2016 yılları arasında il, ilçe ve beldeler olmak üzere Türkiye’nin çeşitli yerlerinde 372 kaynak kişiyle yapılan alan araştırması ve farklı kütüphanelerdeki çalışmalarda elde edilen veriler sonucunda oluşturulmuş-tur. Yapılan derlemeler ve araştırmalarla, Türkiye’deki geleneksel sohbet toplantılarının günümüzde bir kısmının geleneksel yapısına uygun bir şekilde icrâ edildiği, bir kısmının ise içinde bulunulan çağın şartlarına göre güncellenerek düzenlendiği tespit edilmiştir. Ayrıca çeşitli sebeplerden dolayı icrâ ze-minini kaybeden ve hakkındaki bilgileri, sınırlı sayıdaki sözlü ve yazılı kaynaklardan öğrenebildiğimiz sohbet toplantıları da vardır. Makalede, geleneksel sohbet toplantıları ile ilgili giriş mahiyetinde genel bilgiler verildikten sonra elde edilen verilerden hareketle sohbet toplantılarının mahallî isimleri yöre-lere göre sıralanmıştır. Ardından sohbet toplantılarının Türkiye’deki yayılma sahası gerekli açıklama-larla birlikte harita üzerinde belirlenen şekil ve renkler kullanılarak gösterilmiştir. Son olarak modern dünyadaki gelişmeler bağlamında sohbet toplantılarının devam ettirilmesinde ya da unutulmasında televizyon ve internet gibi kitle iletişim araçları ile derneklerin etkisi üzerinde durulmuştur. Bu şekil-de Türkiye’deki geleneksel sohbet toplantılarının mahallî isimleri, yayılma sahası ile güncel durumu ortaya konulmuştur.