Journals / Milli Folklor Dergisi / 2018 / Cilt: 15 - Sayı: 118
Tradition of Diamond Tiara Special Day Ritual in Çankırı
- Journal
- Milli Folklor Dergisi
- Pages
- 114–129
- DOI
- —
Abstract
Varoluşundan itibaren sosyal bir varlık olma özelliği gösteren insanlar toplumsal yaşamın ge-tirdiği birtakım sosyal örgütlenmeleri hayata geçirmişlerdir. Bu örgütlenmelerin en küçük birimi top-lumların sağlıklı bir şekilde çoğalmasını sağlayan aile olarak kabul edilir. İnsan hayatındaki üç evre doğum, evlilik ve ölümdür. Bu üç evre, atfettiği önem nedeniyle zaman içinde ritüel hâline gelmiş, toplumsal etkinliklere dönüşmüştür. Bu evrelerden evlilikte insanoğlu, yaşadığı toplumla etkileşime geçerek, sevinç ve mutluluğunu paylaşmak ve duyurmak ister. Bu etkinlikler yaşanılan toplumun sos-yo-ekonomik ve sosyo-kültürel özelliklerine göre değişim göstermektedir. Her toplum kültürel birikim-lerini kuşaktan kuşağa aktararak sürdürmüş, değişen şartlar ve yaşam biçimleri karşısında yaşanılan döneme özgü oluşturulan gelenekler günümüze kadar gelmişlerdir. Bu makalede, Çankırı kent merke-zinde kadınların nişan, kına, şenlik ve düğünlerinden başlayarak doğum ve sünnet gibi etkinliklerde sosyal hayatlarında önemli olan özellikle de geçmişte kullandıkları, günümüzde de az da olsa kullanım alanı bulan “elmas taç geleneği” incelenecektir. Zengin etnografik kültürün bir parçası olan taçlar, geç-mişte olduğu gibi günümüzde de kadınlar için sosyal bir statü göstergesidir. Bu amaçla, yapılan saha araştırmalarında kadınların koruma içgüdüsü ve çalınmaya karşı hassasiyet göstermelerinden dolayı taç sahipleri tarafından kimlik bilgilerinin gizli tutulması istenmiştir. Ancak bu kaynaklara ait ses ve görüntü kayıtları H. N. Begiç arşivinde saklanmaktadır. Makalede sunulan özel gün ritüellerinde kul-lanılan taçların, yörenin kendine has kültürünü yansıtan bir zenginlik olması ve kayıt altına alınarak geleneğin gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemlidir. Diğer taraftan, geleneğin taşınabilir bir kültür ögesi olan elmas taçların ilk defa inceleniyor olması ayrı bir önem taşımaktadır.
Özet
Varoluşundan itibaren sosyal bir varlık olma özelliği gösteren insanlar toplumsal yaşamın ge-tirdiği birtakım sosyal örgütlenmeleri hayata geçirmişlerdir. Bu örgütlenmelerin en küçük birimi top-lumların sağlıklı bir şekilde çoğalmasını sağlayan aile olarak kabul edilir. İnsan hayatındaki üç evre doğum, evlilik ve ölümdür. Bu üç evre, atfettiği önem nedeniyle zaman içinde ritüel hâline gelmiş, toplumsal etkinliklere dönüşmüştür. Bu evrelerden evlilikte insanoğlu, yaşadığı toplumla etkileşime geçerek, sevinç ve mutluluğunu paylaşmak ve duyurmak ister. Bu etkinlikler yaşanılan toplumun sos-yo-ekonomik ve sosyo-kültürel özelliklerine göre değişim göstermektedir. Her toplum kültürel birikim-lerini kuşaktan kuşağa aktararak sürdürmüş, değişen şartlar ve yaşam biçimleri karşısında yaşanılan döneme özgü oluşturulan gelenekler günümüze kadar gelmişlerdir. Bu makalede, Çankırı kent merke-zinde kadınların nişan, kına, şenlik ve düğünlerinden başlayarak doğum ve sünnet gibi etkinliklerde sosyal hayatlarında önemli olan özellikle de geçmişte kullandıkları, günümüzde de az da olsa kullanım alanı bulan “elmas taç geleneği” incelenecektir. Zengin etnografik kültürün bir parçası olan taçlar, geç-mişte olduğu gibi günümüzde de kadınlar için sosyal bir statü göstergesidir. Bu amaçla, yapılan saha araştırmalarında kadınların koruma içgüdüsü ve çalınmaya karşı hassasiyet göstermelerinden dolayı taç sahipleri tarafından kimlik bilgilerinin gizli tutulması istenmiştir. Ancak bu kaynaklara ait ses ve görüntü kayıtları H. N. Begiç arşivinde saklanmaktadır. Makalede sunulan özel gün ritüellerinde kul-lanılan taçların, yörenin kendine has kültürünü yansıtan bir zenginlik olması ve kayıt altına alınarak geleneğin gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemlidir. Diğer taraftan, geleneğin taşınabilir bir kültür ögesi olan elmas taçların ilk defa inceleniyor olması ayrı bir önem taşımaktadır.